Var ve yok İngilizcede: there is mi, have mi?

Bir kelime, iki anlam

Türkçede var ve yok iki farklı işi aynı anda görür:

• bir yerde bir şey olması: Evin yakınında bir park var.
• birinin bir şeye sahip olması: Bir kedim var.

İkisi de var ile kurulduğu için Türkçe konuşan biri aradaki farkı hiç hissetmez. İngilizce ise bu ikisini kesin çizgiyle ayırır. Birincisi için there is / there are, ikincisi için have kullanılır. Karıştırınca ortaya In my house has a garden ya da There is a car to me gibi cümleler çıkar.

Ayırt etmenin kolay yolu, Türkçe cümlede sahibin olup olmadığına bakmaktır. Kedim, arabası, zamanımız gibi iyelik eki taşıyan bir kelime varsa have; yoksa, bir yerden söz ediliyorsa there is.

there is / there are: bir yerde bir şey var

Bir şeyin bir yerde bulunduğunu, var olduğunu söylerken there is (tekil) ve there are (çoğul) kullanılır. Yer genellikle cümlenin sonuna gelir:

• Tepede eski bir kilise var. → There is an old church on the hill.
• Bu sokakta iki banka var. → There are two banks in this street.
• Bir haftada yedi gün var. → There are seven days in a week.

Dikkat: Türkçede yer cümlenin başındadır (Evimin yakınında…), İngilizcede sonundadır (…near my house). Cümle there ile başlar; bu there “orada” demek değildir, yalnızca cümlenin başını tutar.

yok ve var mı?

Olumsuz için is ve are’dan sonra not gelir; sorular için de sıra değişir:

• Burada hiç otel yok. → There aren't any hotels here.
• Kasabamızda sinema yok. → There isn't a cinema in our town.
• İstasyonun yakınında eczane var mı? → Is there a pharmacy near the station?
• Hayır, yok. → No, there isn't.

Türkçede yok tek kelimelik bir cevaptır. İngilizcede kısa cevap da yapıyı tekrar eder: No, there isn't, Yes, there is.

have: birinin bir şeyi var

Bir şeye sahip olmak, birinin bir şeyinin olması have ile söylenir. Burada özne sahiptir ve fiil olarak have gelir:

• Bir bahçemiz var. → We have a garden.
• Onun yeşil bir kitabı var. → She has a green book.
• Hafta içi çok boş zamanım yok. → I don't have much free time during the week.

he, she ve it ile has olur. Olumsuz ve soruda do gelir: I don't have a car, Do you have a pen?

Türkçede -ım var yapısında sahip ek olarak görünür (arabam var); İngilizcede ise cümlenin başında özne olarak durur: I have a car. Türkçe cümleyi kelime kelime çeviren, sahibi kaybeder: Car is to me gibi yapılar bu yüzden ortaya çıkar.

have got: aynı anlam, İngiliz tadı

Özellikle İngiliz İngilizcesinde, sahiplik için have got da sık kullanılır: We have got a cat, She has got long hair. Anlam aynıdır; konuşmada genellikle kısaltılır: I've got, she's got. Olumsuz ve soruda do gelmez: I haven't got a car, Have you got a pen? Amerikan İngilizcesinde düz have daha yaygındır. İkisini de anlaman gerekir, birini seçip tutarlı kullanman yeterli.

Bir yer mi, bir sahip mi?

Bazen ikisi de mümkündür ve anlam biraz değişir:

• Evde bahçe var. → There is a garden at the house. (evden, yerden söz ediyorsun)
• Evimizin bahçesi var. → Our house has a garden. (evin bir özelliğinden söz ediyorsun)

İkisi de doğrudur. Yanlış olan, ikisini birleştirmektir: In our house has a garden ne birine ne öbürüne uyar.

Nasıl oturur

Türkçe var her seferinde aklına ilk olarak there is’i getirecektir, çünkü “var olmak” anlamına en yakın yapı odur. Sahiplik cümlelerinde bu refleksi kırmanın yolu, Türkçe cümledeki iyelik ekine bakmayı alışkanlık hâline getirmektir: -ım, -ın, -ı, -ımız varsa İngilizcede özne olur ve have gelir. Bunu birkaç düzine cümlede kendin yaptıktan sonra artık düşünmen gerekmez.