Zamienniki can: umiejętność i pozwolenie

Polskie móc ma wszystkie formy: będę mógł, mogłem, móc po innym czasowniku (powinienem móc). Angielskie can ma tylko dwie: can i could. Nie ma will can, to can ani formy z have. Tam, gdzie po polsku po prostu odmieniasz móc, angielski musi wziąć zamiennik.

Zamienniki są dwa, bo polskie móc ma tu dwa znaczenia: be able to to umiejętność albo możliwość (być w stanie), a be allowed to to pozwolenie (wolno mi, mam pozwolenie). Odmienia się tylko be. able to i allowed to się nie zmieniają, a po nich zawsze stoi forma podstawowa czasownika.

Gdzie can nie ma formy

Obie kolumny mają ten sam schemat: jeśli znasz will be able to, znasz już will be allowed to. Słowo wybierasz według znaczenia: able znaczy, że mam siłę albo umiejętność, allowed, że przepisy lub ktoś mi na to pozwala.

Teraźniejszość: ważna różnica

• Umiejętność w teraźniejszości to po prostu can: She can swim fast. Zdanie She is able to swim fast jest poprawne, ale w codziennej mowie brzmi oficjalnie i sztywno.
• Pozwolenie w teraźniejszości: be allowed to jest tu zupełnie naturalne i bardzo częste, zwłaszcza przy przepisach: You aren't allowed to wear shoes on this mat. Are we allowed to use the showers?

wolno mi i pozwolono mi to konstrukcje bezosobowe z celownikiem. Po angielsku osoba, której się pozwala, jest podmiotem, tak samo jak w stronie biernej (is cleaned, are made): allowed to imiesłów bierny. Zaczynaj więc zdanie od osoby, nigdy od it ani od me. Czas pokazuje be: am/is/are allowed, was/were allowed, have been allowed, will be allowed.

Przeszłość: could czy was able to?

could to ogólna umiejętność w przeszłości (umiałem, mogłem): When I was young, I could run fast. Jednorazowy sukces w konkretnej sytuacji, czyli tam, gdzie po polsku mówisz udało mi się albo zdołałem, to was/were able to: The ball was wet, but I was able to catch it. W przeczeniu dobre są obie formy: I couldn't finish albo we weren't able to finish. Pozwolenie w przeszłości to was/were allowed to: We were allowed to leave early.

Polski nie ma czasu present perfect, więc łatwo tu przeoczyć formę. Gdy po polsku mówisz w czasie teraźniejszym o czymś, co trwa do teraz (od miesiąca mogę, w tym tygodniu nie mogłem), po angielsku użyj have/has been able to albo have/has been allowed to, a nie can.

Przeczenia i pytania

Działają na pierwszym czasowniku posiłkowym, tak jak w każdym czasie, który już znasz: won't be able to, weren't able to, wasn't allowed to, haven't been able to. W pytaniu pierwszy posiłkowy staje przed podmiotem: Will you be able to come? Were you allowed to play? Have you been able to train? Are we allowed to…?

• I won't be able to play on Sunday. My knee hurts.
• It was too hot, and we weren't able to finish the game.
• Players aren't allowed to touch the ball with their hands.
• Have you been able to train this week?
• Were you allowed to stay after the match?

Nie tłumacz będę mógł ani powinienem móc słowo w słowo. can nigdy nie stoi po innym czasowniku modalnym ani po will: nie will can, nie might can, nie have could. Zamień can na be able to albo be allowed to: will be able to, might be allowed to, have been able to.