Nieprzechodnie czasowniki frazowe

Mówisz już I get up at seven i She wakes up early. To czasowniki złożone z dwóch słów: czasownik i krótkie słówko po nim. Samo get znaczy „dostawać” albo „stawać się”, a get up znaczy „wstawać z łóżka”. Tak samo działają wake up, sit down, go out i come back. Te dwa słowa razem tworzą jeden czasownik o własnym znaczeniu.

Polski robi to samo, tylko przed czasownikiem. Kierunek ruchu oddaje u nas przedrostek: wy-chodzić, w-stawać, po-łożyć się. Angielski stawia go za czasownikiem jako osobne słowo, które nazywamy partykułą. W tej lekcji są to partykuły up, down, out i back. Ucz się czasownika razem z jego partykułą, tak jak uczysz się wychodzić, a nie samego chodzić.

Czasownik się zmienia, partykuła nigdy

Wszystko, co wiesz o present simple i past simple, dotyczy tylko czasownika. To on dostaje -s przy he i she, przechodzi w czas przeszły i przyjmuje końcówkę -ing. Partykuła zostaje taka sama w każdym zdaniu.

Partykuła stoi tuż po czasowniku

Między czasownik a partykułę nic nie wchodzi. Czas i miejsce stoją dopiero za całą parą: I get up at six, we go out on Saturday, he comes back late. Przysłówek częstotliwości stoi przed całą parą, jak przed każdym czasownikiem: I always wake up early. Polski szyk jest swobodniejszy, ale tej pary nie wolno rozdzielać.

• I get up at six. – nie I get at six up
• She goes out every evening. – najpierw partykuła, potem czas
• They never sit down. – never przed czasownikiem, jak zawsze

Po partykule nic nie ma

Czasowniki z tej lekcji nie mają dopełnienia. Odpowiadają polskim czasownikom bez dopełnienia: wstaję, siadam, wychodzę, wracam. Zdanie może się kończyć partykułą i często tak się kończy: Sit down. I'm going out. When do you come back?

Partykuła czy przyimek?

Te same słówka bywają też przyimkami i wtedy nie należą do czasownika. W he goes up the stairs słowo up mówi, dokąd on idzie, i potrzebuje rzeczownika (up the stairs – po schodach w górę). W he gets up słowo up dopełnia czasownik i nic po nim nie następuje. Test jest prosty: partykułą można zakończyć zdanie, przyimkiem nie.

Polski czasownik to jedno słowo, więc łatwo zgubić partykułę. Pilnuj przede wszystkim par, w których polski ma dwa różne czasowniki: siedzieć to sit, a siadać to sit down. Stać to stand, a wstawać to stand up. Leżeć to lie, a kłaść się to lie down. Bez partykuły mówisz o stanie, z partykułą o ruchu. Tak samo budzić się to zawsze wake up, a wracać to come back: samo wake brzmi dziwnie, a I get at seven nic nie znaczy. W przeczeniu też zostaw partykułę: nie wychodzę to I don't go out. I nigdy nic nie wstawiaj między dwie części: get up early, nie get early up.

Czasowniki frazowe twojego dnia