Bir hata neden bütün dersi değil, tek bir öğeyi düşürür

Bir cümle tek parça değildir

Kısa bir cümle alalım: geçen yıl annemle babam tekneyle Japonya’ya gitti. Bunu İngilizce yazmak için bir iyelik sözcüğü, bir çoğul, düzensiz bir geçmiş zaman, ülkeden önce doğru edat, ulaşım aracından önce by ve önünde hiçbir şey olmayan last year gerekir. Dokuz kelime, beş altı kural ve her biri ayrı ayrı bozulabilir.

Türkçe konuşan biri burada büyük ihtimalle with boat yazar, çünkü tekneyle’deki -le eki aklına hemen with’i getirir. Tek hata buysa iyelik sözcüğü doğruydu, çoğul doğruydu, went de doğruydu. Bozulan tek şey, ulaşım aracının with ile değil by ile söylendiğini anlatan kuraldır. Bütün cümleyi yanlış işaretleyip sana geri veren bir uygulama senin hakkında hiçbir şey öğrenmemiştir. Aynı cümleyi yeniden önüne koyar, doğru yazdığın kısımları bir kez daha yazarsın ve sonuncuyu belki düzeltirsin, belki düzeltmezsin.

Denetleyici aslında ne yapıyor

Kurstaki her cümle, kelimelerinin her birinin hangi kuralı taşıdığını ve hangi kelimenin hangi biçimi olduğunu bilir. Bir cümle yazdığında denetleyici metnini tek bir doğru cevapla karşılaştırmaz. Yazdığın her kelimeyi okur, cümlenin kabul edilen bütün söyleyişleriyle karşılaştırır ve bozulan kelimeyi tam olarak bulur. Ardından o kelimenin arkasındaki kuralın adını verir.

Bu ancak cevabı yazdığın için mümkündür. Bir seçeneğe dokunmak uygulamaya hangisini seçtiğini söyler. Bir cümle ise neyi bildiğini söyler: hangi biçimler doğru çıktı, hangileri yanlış, hangi kelime hiç gelmedi.

Bozulan öğeye ne olur

Her kelimenin, her biçimin ve her kuralın 1’den 7’ye kadar bir seviyesi vardır ve bir hata, ilgili öğenin seviyesini yarıya indirir. Cümlenin ya da dersin değil, yalnızca bozulan biçimin ve kuralın. Başarılı kısımlar seviyelerini korur ve daha ileri bir tarihteki bir sonraki tekrarlarına doğru uzaklaşır. Kaçırdığın ise yarın geri gelir.

Bu dersler arasında da geçerlidir. by ile ulaşım kuralını haftalar önce, tek hata yapmadan bitirdiğin bir derste görmüş olabilirsin. Bugün bambaşka bir konudaki bir cümlede bozulursa seviyesi düşen ve günlük yığınına eklenen o eski kuraldır. Kurs, bir hatanın nereden geldiğiyle değil, yalnızca ne olduğuyla ilgilenir.

Oturum sırasında cümle, doğru yazana kadar hemen geri gelir. Bu tekrar seviyeleri değiştirmez: çok erken gelir ve vaktinden önce verilen bir cevap hiçbir seviyeyi oynatmaz. Tek amacı, oturumdan doğru biçimi en az bir kez üretmiş olarak çıkmandır.

Yazım hatası ne zaman hata değildir

Bir kelimenin ortasında kayan bir harf doğru sayılır ve görebilmen için sana gösterilir. boat yerine baot yazmak bir parmak kazasıdır, bilgindeki bir boşluk değil; bunu hata saymak bir seviyeyi boşuna yarıya indirirdi.

Yanlış bir ek ise asla affedilmez, çünkü dilbilgisini taşıyan ektir. parents yerine parent yalnızca bir harf farktır, ama çoğul kuralının tamamıdır. Denetleyici, o cümlede hangi harflerin anlam taşıdığını ve hangilerinin taşımadığını bilir; bu yüzden birinde hoşgörülü, diğerinde katı olabilir.

Bildiğinden eminsen

Gerçekten bildiğin bir şeyi kaçırdığın da olur: yönergeyi fazla hızlı okudun, aklın başka bir cümledeydi, başparmağın tuşu iki kez ıskaladı. Bilgi eksikliği olmayan bir şey yüzünden seviye yarıya inecek ve sistemin bunu tahmin etmesinin hiçbir yolu yok. O zaman ona sen söyleyebilirsin.

Tamamladığın her ders adımı sana bir tüy kazandırır. Hata anında harcanan bir tüy o cevabı korur: dokunduğu her kelime ve kural seviyesini korur. Öğe yine de yakında geri gelir, çünkü tüy seviyeyi korur, takvimi değil; kendini bir dahaki sefere kanıtlarsın. Bir adım tüyünü yalnızca bir kez verir. Daha önce bitirdiğin bir adımı yeniden yapmak hiçbir şey kazandırmaz: tüyler seri üretimle toplanmaz ve her biri ancak gerçekten emin olduğunda harcanmaya değer.

Bu neden göründüğünden daha önemli

“Cümle yanlıştı” ile “ulaşım kuralı yanlıştı” arasındaki fark, seni meşgul eden bir uygulamayla seni ilerleten bir uygulama arasındaki farktır. İlkinde tekrar yığının neredeyse bildiğin cümlelerle dolar ve asıl eksik bunların arasında kaybolur. İkincisinde yığında yalnızca hâlâ takıldığın biçimler ve kurallar vardır. Daha kısadır, daha zorludur ve dilin gerçekten öğrenmen gereken tek kısmıdır.