İki nesneli fiiller ve to/for seçimi
Kısaca
| Fiil türü | Önce kişi | Önce şey |
|---|---|---|
| give, show, send, lend, tell | give her the book | give the book to her |
| buy, make, get, find | buy me a coffee | buy a coffee for me |
| say, explain, describe, suggest | — asla | explain the rules to me |
Şey it/them ise şey önce gelir: give it to her, bought them for me.
Türkçedeki -e her zaman to olmaz: kişi için yapılan işte for gelir. told me that… / said that…, asla said me.
B1 · 21. ders · İki nesneli fiiller: give her the book, explain it to me
Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı
Hikâye anlatırken insanlar arasında sürekli bir şeyler el değiştirir: biri birine hediye verir (gives), arkadaşına fotoğraf gösterir (shows), şakayı herkese açıklar (explains). Bu fiillerin iki nesnesi vardır: bir kişi ve bir şey. Türkçede kişi her fiilde -e hâlini alır (bana verdi, bana gösterdi, bana açıkladı) ve sıra serbesttir. İngilizcede hâl eki yoktur. Kişiyi gösteren ya fiilden hemen sonraki konumdur ya da önündeki edattır, ve hangisinin kullanılabileceğine fiil karar verir.
Çoğu fiilde iki sıra
give, send, show, lend, bring ve offer fiillerinde iki sıra da olur: ya önce kişi gelir, edatsız, ya da önce şey gelir ve kişinin önüne to konur:
| Sıra | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| person first | verb + person + thing | My uncle gave me an old watch. |
| thing first | verb + thing + to + person | My uncle gave an old watch to me. |
person first = önce kişi, thing first = önce şey. to, şeyin kime gittiğini gösterir: şey bir kişiden ötekine geçer. Sırayı yeni bilgiye göre seç. Türkçede vurgulanan öğe fiilin hemen önüne gelir, İngilizcede ise yeni ya da uzun bilgi sona gider. She showed the photo to the whole class cümlesinde önemli olan kimin gördüğüdür, She showed us a photo of her grandmother cümlesinde ise ne gösterildiği.
for: birisi için yapmak
buy, make, get, cook ve find fiillerinde kişiye bir şey gitmez, iş onun yararına yapılır. Bu fiillerde de iki sıra vardır, ama edat to değil for'dur. Türkçede Bana bir kahve aldı yine -e ile kurulur. İngilizce bu ayrımı yapar, Türkçe yapmaz:
| Sıra | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| person first | verb + person + thing | He bought me a coffee. |
| thing first | verb + thing + for + person | He bought a coffee for me. |
Türkçedeki -e'yi otomatik olarak to ile çevirme. Önce kendine sor: şey kişiye gidiyor mu, yoksa iş onun için mi yapılıyor? Kitabı birine to ile verirsin (give), birine for ile alırsın (buy). He bought a coffee to me yanlıştır.
Şey it ya da them olduğunda
Türkçede Ona verdim dersin, verilen şeyi söylemezsin. İngilizcede o şey zamir olarak mutlaka söylenir. it ya da them gibi kısa bir zamirse şeyi öne al: give it to her, buy them for him. Give her it çoğu konuşmacıya yanlış gelir, kullanma. it olmadan I gave her demek de cümleyi yarım bırakır.
| Şey bir isim | Şey bir zamir |
|---|---|
| Give her the book. | Give it to her. |
| Lend him your bike. | Lend it to him. |
| He bought me the tickets. | He bought them for me. |
İstisnalar: say, explain, describe, suggest
Küçük bir fiil grubu kişinin önce gelmesine izin vermez. say, explain, describe ve suggest fiillerinde kişi yalnızca to ile gelebilir, istersen kişiyi hiç söylemeyebilirsin. Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata buradadır: bana söyledi, bana açıkla, bize tarif etti, bana bir otel önerir misin kelimesi kelimesine çevrilince aşağıdaki yanlış cümleler çıkar:
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| He said me something. | He said something to me. / He said it to me. |
| Explain me the rules. | Explain the rules to me. |
| She described us the man. | She described the man to us. |
| Can you suggest me a hotel? | Can you suggest a hotel to me? |
Bu dört hata aslında tek bir hatadır: kişiyi, buna izin vermeyen bir fiilin hemen arkasına koymak.
say ve tell
Türkçede ikisinin karşılığı da çoğu zaman söylemektir. Fark anlamda değil, fiilin aldığı kalıptadır. tell sıradan bir fiildir, iki sırayı da alır ve genellikle kişiyi söyler: tell me, told her a story. say istisnalar grubundandır: kişi to ister ve çoğu zaman kişi hiç söylenmez. Pratik ölçü şu: Türkçe cümlede bana, ona gibi bir kişi varsa genellikle tell gerekir, kişi yoksa say.
| Fiil | Önce kişi | Kişi to ile | Kişisiz |
|---|---|---|---|
| tell | She told me a funny story. | She told the story to everyone. | only in fixed expressions: tell a story, tell the truth |
| say | — (never: said me) | She said something to me. | She said that it was true. |
Tablodaki only in fixed expressions "yalnızca kalıplaşmış ifadelerde" demektir, never ise "asla".
Dolaylı anlatımda (20. ders) told + kişi + that … , ama said + that … ve kişi yok: He told me he was tired. / He said he was tired. Asla he said me, asla he told that.
Kalıplaşmış ifadeleri Türkçe fiile bakarak seçme. Türkçede yalan söylemek ve doğruyu söylemek dersin, ama İngilizcede bunlar tell ile kurulur: tell a lie, tell the truth. anlatmak da ikiye ayrılır: hikâye ya da fıkra anlatmak tell, bir konuyu ya da kuralı anlatmak explain. say ise hello, goodbye, sorry, thank you ile kullanılır.
Okuduğunu kontrol et
Bu dersin uygulamada sorduğu 18 sorudan 3 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.
Hangi cümle doğru?
She ___ me that she was moving to Spain.
She ___ that she was moving to Spain.
Kurstan örnekler
İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.
Give it to her.
Onu ona ver.
Explain the rules to me.
Bana kuralları açıkla.
She said something to me.
Bana bir şey söyledi.
He bought me a coffee.
Bana bir kahve aldı.
He bought a coffee for me.
Benim için bir kahve aldı.
She told me a funny story.
Bana komik bir hikâye anlattı.
My uncle gave me an old watch.
Amcam bana eski bir saat verdi.
Grandad cooked a huge breakfast for the neighbours.
Büyükbaba komşular için kocaman bir kahvaltı pişirdi.
My uncle gave an old watch to me.
Amcam eski bir saati bana verdi.
Don't tell me the ending of the film!
Bana filmin sonunu söyleme!
Kursta bu kuralı kullanan cümle sayısı: 79
Kendin dene
Bu kuralı kullanan bir cümleyi çevir. Uygulamadaki gibi, denetleyici bozulan kelimeyi işaretler ve arkasındaki kuralın adını verir.
Cümleler
İngilizce yaz
Bana bir kahve aldı.
özne erkek; önce kişi, edat yok