Düzensiz fiillerin geçmiş zamanı
Kısaca
| grup | temel → geçmiş |
|---|---|
| hiçbir şey değişmez | put → put, cost → cost, read → read, hit → hit, let → let |
| ünlü değişir | come → came, take → took, get → got, see → saw, drive → drove, fly → flew, sit → sat, run → ran, know → knew, give → gave, eat → ate, begin → began, forget → forgot |
| sonda -t | leave → left, sleep → slept, feel → felt, meet → met, spend → spent, lose → lost, keep → kept, send → sent |
| -ought / -aught | buy → bought, think → thought, bring → brought, catch → caught, teach → taught |
| bambaşka kelime | go → went |
Ayrıca: have → had, make → made, say → said, do → did. Her kişi için tek form; asla -ed eklenmez.
A1 · 33. ders · Düzensiz fiillerin geçmiş zamanı
Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı
Türkçede geçmiş zaman eki istisnasızdır: her fiile -dı eklenir (gitti, geldi, aldı, gördü). İngilizcede -ed eki aynı işi yapar (walked, arrived, visited), ama en sık kullanılan fiiller (go, come, take, see, get, have) bu eki almaz. Bunların geçmiş hâli başka bir kelimedir: go → went, take → took. Bunu tahmin ettiren bir kural yok; fiili her zaman iki hâliyle birlikte ezberleyin: temel hâl + geçmiş hâl.
İki kolaylık var. Birincisi, Türkçedeki gittim, gittin, gitti gibi kişiye göre değişme burada da yoktur: her kişi için tek bir form kullanılır (I went, she went, they went). İkincisi, İngilizcede -dı ile -mış arasında bir ayrım yoktur: went hem «gitti» hem «gitmiş» demektir. Üstelik bu fiiller birkaç gruba ayrılır; grupları bilince liste o kadar rastgele görünmez.
1. grup: hiçbir şey değişmez
Bu fiillerin geçmiş hâli temel hâliyle aynıdır; hangisi olduğunu yalnızca bağlam (yesterday, last week, in 2019) söyler. Hepsi zaten -t ya da -d ile biter.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| put | put | She put her bag on the seat. |
| cut | cut | He cut the bread. |
| cost | cost | The ticket cost ten pounds. |
| let | let | They let us in. |
| hit | hit | The bus hit a car. |
| read | read | I read the map. |
read geçmişte aynı yazılır ama farklı okunur: şimdiki zamanda «ri:d», geçmiş zamanda «red». Yazılışı hiç değişmez, yalnızca okunuşu değişir.
2. grup: ünlü değişir
En büyük grup budur. Ünsüzler yerinde kalır, ortadaki ünlü değişir: come → came, drive → drove. Ama hangi ünlüye dönüşeceği belli değildir: drive → drove olur, give → gave olur. Bu yüzden her çifti ayrı ayrı öğrenin.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| come | came | The bus came late. |
| drive | drove | She drove to the airport. |
| ride | rode | We rode our bikes to the beach. |
| take | took | I took a taxi. |
| get | got | We got to the hotel at six. |
| see | saw | They saw the sea. |
| give | gave | He gave me a ticket. |
| sit | sat | We sat by the window. |
| eat | ate | I ate on the train. |
| drink | drank | She drank a coffee at the station. |
| run | ran | We ran to the platform. |
| write | wrote | He wrote a postcard. |
| know | knew | The driver knew the road. |
| fly | flew | They flew to London. |
| find | found | We found a cheap hotel. |
| begin | began | The trip began in Paris. |
| forget | forgot | I forgot my passport. |
3. grup: geçmiş hâl -t ile biter
Bu fiillerde ünlü kısalır ve kelime -t ile biter. Temel hâldeki uzun ee ya da ea genellikle kısa bir e olur: sleep → slept, leave → left. leave fiilinin sonundaki -e tamamen düşer.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| leave | left | The train left at nine. |
| sleep | slept | We slept on the plane. |
| feel | felt | I felt tired. |
| keep | kept | She kept the tickets. |
| meet | met | We met a guide at the port. |
| send | sent | He sent a postcard. |
| spend | spent | They spent a week in Rome. |
| lose | lost | I lost my ticket. |
| build | built | They built a new station. |
4. grup: geçmiş hâl -ought ya da -aught ile biter
Temel hâl nasıl olursa olsun, bu gruptaki geçmiş hâller birbiriyle kafiyelidir. Yazılışı -ought ya da -aught olur ama ikisi de aynı okunur: uzun bir «o:» ve ardından «t». Örneğin bought «bo:t», caught «ko:t». Yazıldığı gibi okumayın; gh hiç okunmaz.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| buy | bought | I bought two tickets. |
| think | thought | We thought the ferry was slow. |
| bring | brought | You brought too much luggage. |
| catch | caught | She caught the last bus. |
| teach | taught | The guide taught us three words. |
Bambaşka bir kelime
Bazı fiillerin geçmiş hâli temel hâline hiç benzemez: went kelimesinde go'dan hiçbir iz yoktur. Bu türden birini zaten biliyorsunuz: be → was / were. Her yolculukta go fiiline ihtiyaç duyacağınız için went bu dersin muhtemelen en kullanışlı formudur.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| go | went | We went to Spain by plane. |
| be | was / were | The flight was long. |
Vazgeçilmez dört fiil daha
Bu dördü hiçbir gruba girmez ama dilin en sık kullanılan kelimeleri arasındadır. had yalnızca «sahipti» anlamına gelmez; yemek, içmek ve bir geziyi anlatmak için de kullanılır: We had lunch on the train. We had a great trip.
| temel hâl | geçmiş hâl | örnek |
|---|---|---|
| have | had | We had a great trip. |
| make | made | She made a sandwich for the journey. |
| say | said | He said goodbye at the station. |
| do | did | I did nothing on the beach. |
Bir yolculuğu anlatmak
Bir geziyi anlatmak için bu geçmiş hâlleri sırayla dizersiniz. Başa sahneyi kuran bir zaman ifadesi gelir (Last summer..., On Friday...), yerler to, from ve by ile bağlanır. Türkçedeki -e, -den ve -le eklerinin işini bu edatlar görür. Düzenli ve düzensiz fiiller aynı cümlede rahatça yan yana gelir: We arrived at ten, took a taxi and walked to the beach.
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata, Türkçedeki -dı alışkanlığıyla her fiile -ed eklemektir. Bu listelerdeki hiçbir fiile -ed eklemeyin: goed, taked, comed diye kelimeler yoktur. Ayrıca fiili kişiye göre çekmeye çalışmayın; özne ne olursa olsun form aynı kalır. İki tuzak daha: Türkçede «taksiye binilir», İngilizcede ise taksi take fiiliyle kullanılır. Ulaşım aracını by ile söylerken araçtan önce a ya da the gelmez.
Okuduğunu kontrol et
Bu dersin uygulamada sorduğu 16 sorudan 6 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.
Yesterday we ___ to the station by bus.
Last summer they ___ to Greece by ferry.
went geçmiş hâli hangi gruba girer?
Last week I(buy) a new suitcase.
He(think) the flight was at nine.
She(catch) the last bus home.
Kurstan örnekler
İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.
The ticket cost twenty pounds.
Bilet yirmi sterline mal oldu.
I read the map on the bus.
Otobüste haritayı okudum.
I bought two tickets at the station.
İstasyonda iki bilet aldım.
She drove to the airport at six.
Saat altıda arabayla havalimanına gitti.
I lost my ticket on the train.
Trende biletimi kaybettim.
Last summer we went to Spain by plane.
Geçen yaz uçakla İspanya'ya gittik.
You brought too much luggage for one weekend!
Bir hafta sonu için çok fazla bagaj getirdin!
He forgot his passport and went back home.
Pasaportunu unuttu ve eve geri gitti.
The trip began in Paris and ended in Berlin.
Yolculuk Paris'te başladı ve Berlin'de bitti.
My brother drove all night and felt very tired.
Erkek kardeşim bütün gece araba sürdü ve kendini çok yorgun hissetti.
Kursta bu kuralı kullanan cümle sayısı: 83
Kendin dene
Bu kuralı kullanan bir cümleyi çevir. Uygulamadaki gibi, denetleyici bozulan kelimeyi işaretler ve arkasındaki kuralın adını verir.
Cümleler
İngilizce yaz
Saat altıda arabayla havalimanına gitti.
özne kadın (she); «drive» fiilini kullanın