Podstawowy szyk zdania

Miejsce w zdaniu zamiast końcówek

Po polsku Pies widzi kota i Kota widzi pies znaczą to samo, bo kto patrzy, a na kogo się patrzy, pokazuje końcówka (pies czy psa, kot czy kota). Angielski prawie nie ma końcówek, więc tę pracę wykonuje szyk: The dog sees the cat i The cat sees the dog to dwa przeciwne zdania. Kto wykonuje czynność, stoi przed czasownikiem, a to, czego czynność dotyczy, stoi po nim. Polskiej swobody w przestawianiu słów tu nie ma: zmiana szyku zmienia znaczenie albo daje zdanie, którego żaden Anglik nie powie.

Schemat

Każde zdanie oznajmujące zaczyna się od podmiotu (subject – kto albo co), potem jest czasownik (verb), a po nim, jeśli jest, dopełnienie (object – czego dotyczy czynność). Określenia miejsca i czasu idą na koniec, i to w stałej kolejności: najpierw miejsce, potem czas.

Podmiot zawsze jest i zawsze stoi pierwszy

Po polsku mówimy Mieszkamy w małym mieszkaniu, bo końcówka -my mówi, kto mieszka. Angielski czasownik takiej końcówki nie ma, więc podmiotu nie wolno opuścić: zawsze we, I, they, the children i tak dalej, bezpośrednio przed czasownikiem.

Dotyczy to także zdań, w których po polsku podmiotu w ogóle nie ma: Jest zimno, Jest późno, Tu jest cicho w nocy. Angielski wstawia wtedy pusty podmiot it: It is cold today. It is late. Zdanie zaczynające się od is albo are bez niczego przed nimi nie jest zdaniem oznajmującym.

Dopełnienie zaraz po czasowniku

Po polsku spokojnie powiesz Czytam codziennie gazetę albo Gotuję co wieczór obiad. Po angielsku między czasownikiem a dopełnieniem nic nie może stanąć: I read the newspaper every morning. I cook dinner every evening. Czasownik z dopełnieniem to jeden blok, a określenie czasu idzie za nim, na koniec.

Najpierw miejsce, potem czas

Polak chętnie zaczyna od czasu: W soboty kupujemy chleb w piekarni. Po angielsku i czas, i miejsce idą na koniec, a miejsce przed czasem: We buy bread at the bakery on Saturdays. They play football in the park on Saturdays. Jeśli jest tylko jedno z nich, po prostu stoi na końcu: We sleep late on Sundays. The children play in the garden.

Gdzie Polak się myli: (1) Nie zaczynaj od czasownika, nawet tam, gdzie po polsku nie ma podmiotu – Jest późno to it is late, nigdy samo is late. (2) Nie wstawiaj codziennie, co wieczór, po obiedzie między czasownik a dopełnienie – we watch television after dinner, nie we watch after dinner television. (3) Nie przenoś czasu na początek ani przed miejsce – at the bakery on Saturdays, nie on Saturdays at the bakery.

W tej lekcji czasownik to albo be, albo forma podstawowa po I, you, we, they lub po rzeczowniku w liczbie mnogiej. Co dzieje się z czasownikiem po he, she, it – to temat następnej lekcji.