Unpersönliche Prädikate mit da-Satz
Kurz gefasst
| Gegenwart | Vergangenheit | Verneinung |
|---|---|---|
| Moguće je da ... | Bilo je moguće da ... | Nije (bilo) moguće da ... |
| Potrebno je da ... | Bilo je potrebno da ... | Nije (bilo) potrebno da ... |
| Poznato je da ... | Bilo je poznato da ... | |
| Važno / Jasno je da ... | Bilo je važno / jasno da ... |
Der da-Satz ist das Subjekt: Adjektiv und bilo stehen immer im Neutrum Singular – kein es, nie die Grundform (moguć). Niemand genannt → auch Infinitiv, ohne zu: Važno je glasati.
B2 · Lektion 33 · Bezlični predikati s da-rečenicom
Ausführlich erklärt in der Lektion, die die Regel einführt
Wer über Gesellschaft spricht, stellt oft etwas fest, ohne zu sagen, wessen Meinung es ist: Es ist möglich, dass die Steuern steigen. Es ist nötig, dass der Staat in Schulen investiert. Es ist bekannt, dass junge Leute wegziehen. Das Serbische hat dafür einen festen Rahmen, und einen Fall davon kennst du schon: treba da (Treba da glasamo – Wir sollten wählen gehen).
Der Rahmen lautet: Adjektiv im Neutrum + je + da + vollständiger Satz. Das entspricht genau Es ist …, dass … – mit zwei Unterschieden: Es gibt kein es, und das Adjektiv wird gebeugt.
| Serbisch | Deutsch |
|---|---|
| Moguće je da ... | Es ist möglich, dass ... |
| Potrebno je da ... | Es ist nötig, dass ... |
| Poznato je da ... | Es ist (allgemein) bekannt, dass ... |
| Važno je da ... | Es ist wichtig, dass ... |
| Jasno je da ... | Es ist klar, dass ... |
| Nemoguće je da ... | Es ist unmöglich, dass ... |
Übersetze das es nicht. Der Satz beginnt direkt mit dem Adjektiv: Moguće je da ... – nicht Ono je moguće da .... Das deutsche es hält nur die erste Position frei; im Serbischen braucht diese Position keinen Platzhalter.
Warum immer Neutrum
Im Deutschen bleibt ein prädikatives Adjektiv ungebeugt: Es ist möglich. Im Serbischen richtet es sich nach dem Subjekt – und das Subjekt ist hier der ganze da-Satz. In Moguće je da će porezi porasti ist da će porezi porasti das, was möglich ist. Ein Satz hat kein Geschlecht, also gilt er als Neutrum Singular, und das Adjektiv folgt: moguće, potrebno, poznato – nie die Wörterbuchform moguć, potreban, poznat. Worum es im Satz geht, spielt keine Rolle: Auch wenn von Frauen oder von vielen Menschen die Rede ist, bleibt das Adjektiv Neutrum Singular.
- moguć → moguće
- potreban → potrebno
- poznat → poznato
- važan → važno
- jasan → jasno
Die Form sieht aus wie das Adverb (Ona govori jasno – Sie spricht deutlich), und im Deutschen sind beide ohnehin gleich (klar). In Jasno je da vlada greši (Es ist klar, dass die Regierung sich irrt) ist jasno aber Prädikat, mit je an den da-Satz gebunden. Faustregel: Steht je (oder bilo je, nije) daneben und folgt ein da-Satz, nimm die Neutrumform – nie die Grundform.
Der da-Satz: eigenes Subjekt, eigene Zeit, normale Wortstellung
Wie nach mislim da oder znam da hat der Satz nach da sein eigenes Subjekt und seine eigene Zeit: Poznato je da su mladi nezadovoljni (Es ist bekannt, dass junge Leute unzufrieden sind), Moguće je da će vlada pasti (Es ist möglich, dass die Regierung stürzt). Anders als nach dass rückt das Verb nicht ans Ende, und vor da steht kein Komma. je ist ein Klitikon und steht an zweiter Stelle: Poznato je da ..., aber Svima je poznato da ... (Allen ist bekannt, dass ...). Verneint wird mit nije: Nije moguće da ...
In der Vergangenheit: bilo je
Es war klar heißt bilo je jasno. Das deutsche war hat kein Geschlecht, das serbische Partizip schon: bilo ist Neutrum und bleibt es, egal was im Satz steht, weil es sich nach dem Satz richtet, nicht nach einem Nomen darin. Verneint: nije bilo.
| Gegenwart | Vergangenheit |
|---|---|
| Jasno je da ... | Bilo je jasno da ... |
| Potrebno je da ... | Bilo je potrebno da ... |
| Nije moguće da ... | Nije bilo moguće da ... |
Gleiche bilo nicht an ein Nomen im da-Satz an. Bilo je jasno da su ljudi ljuti – nicht bili su jasno. Die Leute stehen im da-Satz; das Prädikat gehört zum Satz als Ganzem.
Die Infinitiv-Alternative
Wie im Deutschen (Es ist wichtig, zu wählen) kann der da-Satz durch einen Infinitiv ersetzt werden, wenn niemand Bestimmtes gemeint ist – nur ohne zu, genau wie nach den Modalverben aus A2: Važno je glasati, Potrebno je smanjiti poreze (Es ist nötig, die Steuern zu senken).
Sobald du sagst, WER es tun soll, geht nur der da-Satz – im Deutschen ist es genauso, denn auch dort hat der Infinitiv keine Person: Potrebno je da vlada smanji poreze (Es ist nötig, dass die Regierung die Steuern senkt). Nie Potrebno je vlada smanjiti.
| Niemand Bestimmtes | Jemand wird genannt |
|---|---|
| Važno je glasati. | Važno je da svi glasaju. |
| Moguće je živeti od plate. | Moguće je da on živi od plate. |
Kurz nachgeprüft
6 von 14 Fragen, die diese Lektion in der App stellt. Form eintippen oder Antwort auswählen.
Da li je(moguć) da je to istina?
Svima je(poznat) da su penzije niske.
Mislim da je(potreban) da država pomogne mladima.
Bilo je ___ da su žene nezadovoljne.
___ je da mediji budu slobodni.
Nije ___ moguće naći stan u centru.
Beispiele aus dem Kurs
Markiert ist jeweils das Wort, auf das sich die Regel bezieht. Zum Anhören auf Play drücken.
Važno je glasati.
Es ist wichtig zu wählen.
Važno je da svi glasaju.
Es ist wichtig, dass alle wählen.
Jasno je da vlada greši.
Es ist klar, dass die Regierung sich irrt.
Poznato je da su mladi nezadovoljni.
Es ist bekannt, dass junge Leute unzufrieden sind.
Teško je živeti od minimalne plate.
Es ist schwer, von einem Mindestlohn zu leben.
Moguće je da će porezi porasti.
Es ist möglich, dass die Steuern steigen werden.
Potrebno je da vlada smanji poreze.
Die Regierung muss die Steuern senken.
Nije bilo moguće naći posao bez veza.
Es war nicht möglich, ohne Beziehungen eine Arbeit zu finden.
Bilo je jasno da su ljudi ljuti.
Es war klar, dass die Leute wütend sind.
Bilo je moguće da protest postane nasilan.
Es war möglich, dass der Protest gewalttätig wird.
Sätze im Kurs mit dieser Regel: 47
Probier es selbst
Übersetze einen Satz, in dem diese Regel vorkommt. Die Prüfung markiert das Wort, das nicht stimmt, und nennt die Regel dahinter, genau wie in der App.
Sätze
Schreib es auf Serbisch
Es ist wichtig zu wählen.