Tanımlamayan ilgi cümlecikleri

Kısaca

Cümleciği açan	Neyi gösterir	Örnek
who	kişi	Marie Curie, who was born in Poland, ...
which	şey / yer	The tower, which was built in ..., ...
whose	sahip (kişi ya da şey)	Dickens, whose novels ..., ...
, which	önceki cümlenin tamamı ("bu da")	..., which amazed everyone.

Her zaman virgüller arasında. Asla that. Zamir düşmez, arkasına he/she/it/his eklenmez.

My brother who lives in Canada = birkaç kardeşten biri; My brother, who lives in Canada, = tek kardeşim.

B1 · 25. ders · Tanımlamayan ilgi cümlecikleri (non-defining relative clauses)

Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı

A2'de hangi kişiyi ya da şeyi kastettiğimizi belirten ilgi cümleciklerini gördün: The woman who lives next door is a doctor. who lives next door olmadan hangi kadından söz ettiğimizi bilemezdik. Bu cümlecikler gereklidir.

Şimdi şuna bak: Marie Curie, who was born in Poland, won two Nobel Prizes. Marie Curie'nin kim olduğunu zaten biliyoruz. who was born in Poland yalnızca ek bilgidir: çıkarsan cümle yine tamamdır. Buna non-defining relative clause (tanımlamayan ilgi cümleciği) denir. Birinin hayat hikâyesini anlatırken çok sık kullanılır.

Türkçeden farkı

Türkçe bu bilgiyi ismin önüne, sıfat-fiille koyar: Polonya'da doğan Marie Curie... Türkçede gerekli bilgiyle ek bilgi aynı kalıpla söylenir; fark yalnızca bağlamdan anlaşılır. İngilizcede cümlecik ismin arkasından gelir, who, which ya da whose ile başlar, içinde normal çekimli bir fiil vardır (was born) — ve iki türü birbirinden virgüller ayırır.

Anlamı virgüller taşır

Tanımlamayan cümlecik her zaman iki virgül arasında (ya da cümle sonundaysa bir virgülle nokta arasında) durur. Konuşurken iki yanında küçük bir duraklama duyulur. Virgül süs değildir: cümlenin anlamını değiştirir.

Aynı kelimeler, farklı anlam
Cümle	Ne anlatıyor
My brother who lives in Canada is an engineer.	Virgül yok: birden fazla erkek kardeşim var; Kanada'da olanı kastediyorum.
My brother, who lives in Canada, is an engineer.	Virgüllü: tek bir erkek kardeşim var. Bu arada, Kanada'da yaşıyor.

Cümleciği hangi kelime açar?

Kelime	Neyi gösterir	Örnek
who	bir kişiyi	Frida Kahlo, who painted many self-portraits, was in pain for most of her life.
which	bir şeyi ya da yeri	The Eiffel Tower, which was built for a world fair, is now the symbol of Paris.
whose	bir şeyin sahibini — kişi ya da şey	Charles Dickens, whose novels describe life in London, was very poor as a child.
which (after a comma at the end)	önceki cümlenin bütün fikrini	Mozart wrote his first symphony at the age of eight, which amazed everyone.

whose — kişiler ve şeyler için

whose, Türkçedeki iyelik yapısının (romanları Londra'yı anlatan Dickens) karşılığıdır ve his, her, its, their kelimelerinin yerini alır: Charles Dickens wrote novels. His novels describe London. → Charles Dickens, whose novels describe London, ... Şeyler için de kullanılır: The old theatre, whose roof collapsed last winter, is closed to the public. (= tiyatronun çatısı). whose'tan hemen sonra bir isim gelir — araya his ya da its girmez.

Bütün bir fikir için which

Bazen which tek bir ismi değil, önce söylenen her şeyi gösterir. Mozart wrote his first symphony at the age of eight, which amazed everyone cümlesinde herkesi şaşırtan senfoni değil, sekiz yaşında yazmış olmasıdır. Türkçede bunu bu da herkesi şaşırttı diye ayrı bir cümleyle söyleriz; İngilizcede bu bu da virgülden sonra gelen which olur. Burada what, that ya da this kullanılmaz.

Yapamayacağın üç şey

that yok. Tanımlayan cümlecikte the book that I read diyebilirdin. Virgüller arasında that yanlıştır: The biography, which took ten years to write, won a prize de, asla The biography, that took ten years... deme.
İlgi zamiri düşmez. Tanımlayan cümlecikte which olmadan the book I read diyebilirdin. Virgüller arasında who ya da which her zaman kalır: Charlie Chaplin, who everyone remembers as a film star, also wrote music.
Zamiri tekrarlama. who, which, whose zaten özneyi ya da sahibi gösterir; arkasına he, she, it, his ekleme. Marie Curie, who was born in Poland doğrudur — araya she girmez.

Türkçe konuşanların en sık hatası: virgülü atlamak ve bütün bir fikri gösterirken which yerine yeni bir cümle başlatmak. Hızlı test: cümleciği çıkardığında okur kimi ya da neyi kastettiğini hâlâ biliyorsa bu ek bilgidir — iki yanına virgül koy, who, which ya da whose kullan, asla that kullanma. Önceki cümlenin tamamını gösteriyorsan virgülden sonra which yaz.

Okuduğunu kontrol et

Bu dersin uygulamada sorduğu 14 sorudan 5 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.

Ernest Hemingway, ___ worked as a journalist, won the Nobel Prize in nineteen fifty-four.
My aunt, ___ is a famous singer, lives in New York.
The Mona Lisa, ___ hangs in the Louvre, is smaller than most people expect.
The castle,(who) walls are eight hundred years old, attracts thousands of tourists.
Steve Jobs,(who) company started in a garage, became one of the richest men in the world.

Kurstan örnekler

İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.

The painters, who were poor, sold their pictures cheaply.
Fakir olan ressamlar resimlerini ucuza sattı.
My brother, who lives in Canada, is an engineer.
Kanada'da yaşayan erkek kardeşim mühendis.
Have you read her autobiography, which came out last year?
Geçen yıl çıkan otobiyografisini okudun mu?
Einstein, whose theories changed physics, failed his first university entrance exam.
Kuramları fiziği değiştiren Einstein ilk üniversite giriş sınavında başarısız oldu.
Marie Curie, who was born in Poland, won two Nobel Prizes.
Polonya'da doğan Marie Curie iki Nobel Ödülü kazandı.
She retired from the stage at sixty, which surprised her fans.
Altmış yaşında sahneyi bıraktı, bu da hayranlarını şaşırttı.
My grandfather, who fought in the war, never talked about it.
Savaşta çarpışmış olan dedem bunun hakkında hiç konuşmazdı.
The composer's childhood home, whose garden he loved, is now a museum.
Bestecinin, bahçesini sevdiği çocukluk evi artık bir müze.
The biography, which took ten years to write, won a major prize.
Yazılması on yıl süren biyografi büyük bir ödül kazandı.
The old theatre, whose roof collapsed last winter, is closed to the public.
Çatısı geçen kış çöken eski tiyatro halka kapalı.