Dolaylı sorular
Kısaca
| Giriş kalıbı | Ardından | Sonunda |
|---|---|---|
| Could you tell me | soru sözcüğü + özne + fiil | ? |
| Do you know | if / soru sözcüğü + özne + fiil | ? |
| I wonder | soru sözcüğü / if + özne + fiil | . |
İçeride do/does/did yok: what time the museum opens, does it open değil. Zaman kaymaz: where the station is. Buradaki if, eğer değil, -ip -madığını anlamındadır.
B1 · 24. ders · Dolaylı sorular
Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı
Türkçede kibar soru zaten iç içe kurulur: İstasyonun nerede olduğunu söyler misiniz? Türkçe bunu yaparken fiili isimleştirir (olduğunu). İngilizce fiili isimleştirmez. Yalnızca sözcük sırasını değiştirir: Where is the station? sorusu Could you tell me where the station is? olur. İçteki soru, düz cümle sırasına döner: önce özne, sonra fiil (The station is over there cümlesindeki gibi). Başka bir cümlenin içine yerleştirilen bu tür soruya dolaylı soru (indirect question) denir.
Türkçede soru sırası diye bir şey yoktur. Bu yüzden İngilizcede soru kurarken fiili özneden öne almayı ve do/does/did eklemeyi ayrıca öğrendiniz. Dolaylı soruda bu iki şeyi geri almanız gerekiyor.
Üç kibar giriş kalıbı
| Giriş kalıbı | Doğrudan soru | Dolaylı soru |
|---|---|---|
| Could you tell me + wh-word ...? | Where is the museum? | Could you tell me where the museum is? |
| Do you know + if ...? | Is this bus going to the airport? | Do you know if this bus is going to the airport? |
| I wonder + wh-word ... | What time does the tour start? | I wonder what time the tour starts. |
- Could you tell me ...? (Söyler misiniz...?): Yabancı birine sormanın en kibar yolu. Soru sözcüğüyle kullanılır: where, when, what time, how, how much, which.
- Do you know ...? (Biliyor musunuz...?): Soru sözcüğüyle de olur ama asıl evet/hayır sorularının kalıbıdır. Evet/hayır sorusunda soru sözcüğü olmadığı için başına if (daha resmîsi whether) gelir.
- I wonder ... (Merak ediyorum..., ...acaba): Soru değil, ne düşündüğünüzü söyleyen bir cümledir. Cevap istemeye zorlamaz, yalnızca davet eder.
Buradaki if, eğer demek değildir. Bir koşul kurmaz, Türkçedeki -ip -madığını ya da mı sorusunun yerini tutar: Do you know if the bank is open? = Bankanın açık olup olmadığını biliyor musunuz? Cümleyi kafanızda eğer diye kurarsanız yanlış yöne gidersiniz.
Kural 1: düz cümle sırası
Giriş kalıbından sonra önce özne, sonra fiil gelir. Bu kural be için, can, will gibi kiplik fiilleri için ve present perfect'teki have için de geçerlidir.
| Doğrudan soru | Dolaylı soru |
|---|---|
| Where is the nearest pharmacy? | Could you tell me where the nearest pharmacy is? |
| How long will the trip take? | Do you know how long the trip will take? |
| Where can I buy a ticket? | Could you tell me where I can buy a ticket? |
| Has the last train left? | Do you know if the last train has left? |
Kural 2: do, does, did yok
Geniş zamanda ve geçmiş zamanda doğrudan soru do, does ya da did ister. Dolaylı soruda bu yardımcı fiil düşer, ana fiil de düz cümledeki hâline döner: geniş zamanda -s eki geri gelir, geçmişte fiilin geçmiş biçimi kullanılır.
| Doğrudan soru | Dolaylı soru |
|---|---|
| What time does the museum open? | Could you tell me what time the museum opens? |
| Does this road go to the castle? | Do you know if this road goes to the castle? |
| Where did the tour leave from? | I wonder where the tour left from. |
| How much do the tickets cost? | Do you know how much the tickets cost? |
Soru sırasını yeni öğrendiyseniz, onu dolaylı sorunun içine de taşıma eğiliminiz olur. Could you tell me where is the station? ve Do you know what time does it open? yanlıştır. Giriş kalıbını söyledikten sonra soru kısmı bitmiştir: soru sözcüğünden (ya da if'ten) sonra gelen her şey düz cümledir. Bir de şuna dikkat edin: Türkçedeki -dığını hem şimdiyi hem geçmişi karşılar (müzenin ne zaman açıldığını). İngilizcede ise zamanı siz seçersiniz: bugünkü düzen için opens, geçmişte olan için opened.
Aktarılan sorulardan farkı
22. derste başkasının sorusunu geçmişte aktardınız: She asked me where the station was. Sözcük sırası burada da aynı, ama zaman kaydırması yok. Dolaylı soru, şu anda sorduğunuz kendi sorunuzdur. Bu yüzden zaman, doğrudan sorudaki gibi kalır: Could you tell me where the station is? (was değil).
Soru işareti nereye konur
- Could you tell me ...? ve Do you know ...? birer sorudur, cümle soru işaretiyle biter: Do you know if the tram stops here?
- I wonder ... düz bir cümledir ve noktayla biter: I wonder which way the old town is. Türkçede acaba içeren cümle soru işaretiyle biter, I wonder ise bitmez. Burada Türkçe alışkanlığınıza uymayın.
Okuduğunu kontrol et
Bu dersin uygulamada sorduğu 14 sorudan 6 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.
Doğru kibar soruyu seçin.
Doğru kibar soruyu seçin.
Could you tell me which platform the next train(leave) from?
Doğrudan soru: Is the castle open today? Hangi kibar biçim doğru?
Do you know if this tram(stop) at the main square?
I wonder when the coach from the airport(arrive) yesterday.
Kurstan örnekler
İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.
I wonder where our guide went.
Acaba rehberimiz nereye gitti?
I wonder what time the tour starts.
Acaba tur saat kaçta başlıyor?
Could you tell me where the museum is?
Müzenin nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
I wonder how old these cobbled streets are.
Acaba bu Arnavut kaldırımlı sokaklar kaç yaşında?
Could you tell me what time the museum opens?
Müzenin saat kaçta açıldığını söyleyebilir misiniz?
I wonder how much a ticket for the exhibition costs.
Acaba sergi bileti ne kadar tutar?
Do you know if the castle is open on Mondays?
Kalenin pazartesi günleri açık olup olmadığını biliyor musunuz?
Could you tell me where the nearest cash machine is?
En yakın bankamatiğin nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
Do you know if the audio guide comes with headphones?
Sesli rehberin kulaklıkla birlikte verilip verilmediğini biliyor musunuz?
I wonder how far the marina is from the promenade.
Acaba yat limanı sahil yürüyüş yolundan ne kadar uzakta?
Kursta bu kuralı kullanan cümle sayısı: 28
Kendin dene
Bu kuralı kullanan bir cümleyi çevir. Uygulamadaki gibi, denetleyici bozulan kelimeyi işaretler ve arkasındaki kuralın adını verir.
Cümleler
İngilizce yaz
Acaba tur saat kaçta başlıyor?
I wonder ... ile başlayın; İngilizce cümle soru değildir, nokta ile biter