Dönüşlü zamirler
Kısaca
| Özne | Dönüşlü | Türkçe |
|---|---|---|
| I | myself | kendim |
| you (tek kişi) | yourself | kendin / kendiniz (kibar) |
| he | himself | kendisi (erkek) |
| she | herself | kendisi (kadın) |
| it | itself | kendisi (şey, hayvan) |
| we | ourselves | kendimiz |
| you (grup) | yourselves | kendiniz |
| they | themselves | kendileri |
Nesne özneyle aynı kişiyse kullanılır (He cut himself). by myself = tek başıma. feel, wash, shave, get dressed, relax dönüşlü zamir almaz. enjoy ise nesnesiz kalamaz.
A2 · 30. ders · Dönüşlü zamirler
Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı
Türkçede biri bir eylemi kendine yaptığında kendi kullanılır: kendimi, kendine, kendisini. İngilizce de aynı şeyi yapar. Nesne özneyle aynı kişi olduğunda normal nesne zamiri (me, him, her...) kullanılmaz, -self ya da -selves ile biten bir dönüşlü zamir kullanılır. She hurt him: kadın başka birini incitti. She hurt herself: kendini incitti. Fark şurada: Türkçede tek bir kendi kökü vardır ve kişiyi ek gösterir. İngilizcede ise her kişinin ayrı bir kelimesi vardır.
Sekiz biçim
Tek kişi ya da tek şey için -self, birden fazlası için -selves kullanılır. Türkçe karşılıkları sırasıyla şöyledir: kendim, kendin, kendisi (üç ayrı kelime!), kendimiz, kendiniz, kendileri.
| Özne | Nesne | Dönüşlü | Örnek |
|---|---|---|---|
| I | me | myself | I cut myself. |
| you (one person) | you | yourself | Look after yourself! |
| he | him | himself | He hurt himself. |
| she | her | herself | She taught herself. |
| it | it | itself | The cat is cleaning itself. |
| we | us | ourselves | We enjoyed ourselves. |
| you (two or more people) | you | yourselves | Help yourselves! |
| they | them | themselves | They looked at themselves. |
kendisi üçe ayrılır. Türkçede kendini herkes için aynıdır. İngilizcede ise özneye bakıp seçersiniz: erkek için himself, kadın için herself, hayvan ya da eşya için itself. Ayşe kendini kesti cümlesi She cut herself olur, himself olmaz.
yourself mi, yourselves mi? Kişi sayısına bakın, nezakete değil. Türkçede kibar hitapta tek bir kişiye de kendiniz denir. İngilizcede tek kişiye, ne kadar resmî olursa olsun, her zaman yourself denir. yourselves yalnızca birden fazla kişiye söylenir.
Yazılışa dikkat edin. myself, yourself, ourselves, yourselves iyelik sıfatından türer (my, your, our). himself, itself, themselves ise nesne zamirinden türer (him, it, them). herself ikisine de uyar. 'his-self' ya da 'their-selves' diye biçimler yoktur.
Nereye gelir
Dönüşlü zamir nesnenin durduğu yerde durur. Ya doğrudan fiilin arkasına gelir (I burned myself) ya da bir edatın arkasına (She bought a present for herself, He is talking to himself). Türkçedeki hâl ekini (kendine, kendisi için) İngilizcede edat taşır, zamirin kendisi değişmez. Karşılaştırın: He looked at him (başka bir adama baktı) ve He looked at himself (aynada kendine baktı).
Türkçede kendi iyelik için de kullanılır: kendi odam. Bu kullanım dönüşlü zamirle karşılanmaz, çünkü myself bir ismin önüne gelmez.
by myself = tek başıma
by + dönüşlü zamir, Türkçedeki tek başına ya da kendi kendine demektir: yalnız, yardım almadan. She lives by herself = Tek başına yaşıyor. I made the cake by myself = Pastayı kendim, kimseden yardım almadan yaptım. The children got dressed by themselves.
Tuzak: Türkçede kendi olup İngilizcede olmayan yerler
Kişisel bakım fiillerinde İngilizce Türkçeye benzer. Türkçede yıkanmak, giyinmek, tıraş olmak fiillerinde kendi kullanılmaz, anlamı fiilin kendisi taşır. İngilizcede de wash, shave, get dressed, relax dönüşlü zamir almaz: I wash every morning. He shaves every morning. She gets dressed quickly. We relax on Sundays. Türkçeden kelime kelime çevirmediğiniz sürece burada sorun çıkmaz.
Asıl tehlike feel fiilinde. Türkçede Kendimi yorgun hissediyorum denir, ama İngilizcede feel fiiline zamir eklenmez: I feel tired today. 'I feel myself tired' yanlıştır.
Ters yönde bir tuzak da var: enjoy. Türkçedeki eğlenmek nesne almaz, ama enjoy fiili tek başına kalamaz. Nesnesi yoksa dönüşlü zamir alır: We enjoyed ourselves. 'We enjoyed' tek başına eksik bir cümledir.
Kendinin gerçekten nesne olduğu fiillerde dönüşlü zamiri kullanın: cut, hurt, burn, look at, look after, teach, enjoy, introduce, dry, help (yourself). wash, shave, get dressed, relax ve özellikle feel fiillerinde kullanmayın.
Kalıp ifadeler
- Enjoy yourself! / Enjoy yourselves! = İyi eğlenceler!
- Help yourself. / Help yourselves. = Buyurun, alın; sormanıza gerek yok.
- Look after yourself. = Kendine iyi bak.
- Be careful — don't hurt yourself! = Dikkat et, kendini incitme!
Okuduğunu kontrol et
Bu dersin uygulamada sorduğu 19 sorudan 6 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.
I burned(I) on the oven door.
I always make ___ a big breakfast on Sundays.
Anna, did you hurt(you)?
Tom, look after ___ and get some sleep.
My dad cut(he) with a razor this morning.
Peter looked at ___ in the mirror and smiled.
Kurstan örnekler
İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.
Help yourselves to some fruit.
Meyveden kendiniz alın.
My grandmother lives by herself.
Büyükannem tek başına yaşar.
He taught himself to meditate.
Meditasyon yapmayı kendi kendine öğrendi.
My parents weigh themselves every morning.
Annemle babam her sabah kendilerini tartar.
We made the soup by ourselves.
Çorbayı kendi başımıza yaptık.
They dried themselves with big towels.
Büyük havlularla kurulandılar.
I cut myself while I was shaving.
Tıraş olurken kendimi kestim.
Children, dry yourselves before you come inside.
Çocuklar, içeri gelmeden önce kurulanın.
You should protect yourself from the sun.
Kendini güneşten korumalısın.
He burned himself on the hot pan.
Sıcak tavada kendini yaktı.
Kursta bu kuralı kullanan cümle sayısı: 27
Kendin dene
Bu kuralı kullanan bir cümleyi çevir. Uygulamadaki gibi, denetleyici bozulan kelimeyi işaretler ve arkasındaki kuralın adını verir.
Cümleler
İngilizce yaz
Meyveden kendiniz alın.
Birden fazla kişiye söyleniyor.