Emir kipi

Öznesiz tek cümle

Cümle dizilişi dersinde İngilizcede her cümlenin bir öznesi olması gerektiğini gördünüz: I walk, she turns. Bunun tek istisnası emir kipidir. Türkçede olduğu gibi emirde özne düşer: Turn left. Wait here. Go straight on. Burada Türkçeyle aynısınız: kimse Sen sola dön demez, İngilizcede de You turn left diye yol tarif edilmez.

Emir, fiilin yalın biçimidir: sözlükte durduğu hâli, hiçbir ek almadan (turn, cross, take, be). Türkçeden farklı olarak sen/siz ayrımı yoktur: dön / dönün / dönünüz üçünün de karşılığı tek bir turn'dür. Wait here hem bir arkadaşa hem bütün bir gruba, hem samimi hem resmî söylenir. Kibarlığı ek değil, please taşır.

Dört kalıp

Olumsuz: don't

Türkçede olumsuzluk fiile eklenir (dön → dönme). İngilizcede fiile dokunulmaz; ayrı bir kelime, don't, fiilin önüne gelir: Don't turn here. Don't worry. Bu, I don't know'daki don't'un aynısıdır; özne olmadığı için cümlenin en başına geçer. Hep don't'tur, asla doesn't değil: düşen özne you'dur.

be de sıradan bir fiil gibi davranır: yalın biçimi be'dir, Türkçedeki ol gibi. Dikkatli ol → Be careful; Geç kalma → Don't be late. are ya da is kullanmayın, onlar özneli cümlelere aittir. Dikkat: Türkçede korkma tek bir fiildir, İngilizcede ise be + afraid yapısı olumsuz emre aynen geçer.

Kibarlık: please

please tam olarak lütfen'dir ve onun gibi başa (Please show me the way) ya da sona, virgülden sonra (Show me the way, please) gelir. Fiil hiç değişmez. Türkçede -in/-iniz ekinin kattığı nezaket İngilizcede ancak please ile verilir. don't ile birlikte please öne gelir: Please don't ring the bell.

Birlikte yapalım: let's

Türkçedeki -elim/-alım (otobüse binelim, geri dönelim) İngilizcede bir ek değil, fiilin önüne gelen let's'tir: Let's take the bus. Let's go back. Bu bir emir değil, öneridir. Olumsuzu let's not + yalın biçimdir (-meyelim): Let's not walk, it's far.

İki yerde kayarsınız. Birincisi -s: birkaç derstir üçüncü tekil şahsa -s ekliyorsunuz, emirde eklemeyin (Turns left değil, Turn left). Özne yoksa üçüncü şahıs da yoktur. İkincisi Türkçenin hâl ekleri: sola dön'deki -a İngilizcede düşer (turn left, to yok), ama beni bekle'nin karşılığında nesneden önce for gelir (wait for). Fiili tek başına değil, yanındaki edatla birlikte öğrenin.

Bu dört kalıpla sokakta yol tarif edebilirsiniz: Go straight on, take the second street on the left, don't cross at the lights, and please ask again if you are lost.