Ayrılabilen ve ayrılmayan öbek fiiller

Nesne almayan öbek fiilleri zaten biliyorsunuz: grow up, wake up. Bunlar bir fiil ile küçük bir kelimeden (parçacık) oluşur ve birlikte yeni bir anlam taşır. Türkçede bunun karşılığı çoğu zaman tek bir fiildir: bring up = yetiştirmek, look after = bakmak. Bu yüzden anlamı parçalardan çıkarmaya çalışmayın: look after "sonra bakmak" değildir. Aile ve insanlarla ilgili öbek fiillerin çoğu nesne alır. Bu dersin tek sorusu şu: nesne nereye gelir?

Türkçede nesne fiilden önce gelir ve fiil hiç bölünmez. İngilizcede öbek fiiller iki gruba ayrılır: bazılarında nesne fiil ile parçacığın arasına girebilir (ayrılabilen), bazılarında asla giremez (ayrılmayan). Hangi grupta olduğu Türkçe karşılığından anlaşılmaz; fiille birlikte öğrenilir.

Ayrılabilen fiiller: isim nesneyle iki sıra

İsim nesne parçacıktan sonra da gelebilir, fiil ile parçacığın arasına da girebilir. İki sıra da doğrudur ve aynı anlamı verir.

• She picked up her son. = She picked her son up.
• They brought up three children. = They brought three children up.
• Don't let down your friends. = Don't let your friends down.

Ayrılabilen fiiller: zamirle tek sıra

Nesne bir zamirse (me, you, him, her, it, us, them) seçenek yoktur: zamir MUTLAKA fiil ile parçacığın arasına girer.

Türkçe konuşanların en sık hatası, öbek fiili Türkçedeki tek fiil gibi bölünmez bir blok sanıp zamiri sona koymaktır: I called back him. Zamir varsa fiili her zaman ikiye bölün: fiil + zamir + parçacık — I called him back.

Ayrılmayan fiiller: nesne hep sonra gelir

Bu fiillerde parçacık bir edat gibi çalışır ve fiilin yanından ayrılmaz. Nesne, isim de olsa zamir de olsa, parçacıktan SONRA gelir.

Bunları asla bölmeyin: She looks her grandmother after ve He takes him after yanlıştır. Kaba bir ipucu: Türkçe karşılığı -e ya da -le isteyen fiiller (-e bakmak, -e çekmek, -e güvenmek, -e rastlamak) çoğunlukla ayrılmaz, -i isteyenler (-i yetiştirmek, -i geri aramak) çoğunlukla ayrılabilir. Kesin kural değildir (ask out ayrılabilir), yine de fiili öğrenirken işe yarar.

Üç parçalı fiiller: asla bölünmez

Bazı öbek fiiller üç parçalıdır: fiil + parçacık + edat. Bunlar HER ZAMAN ayrılmaz; nesne en sona gelir.

Nesne almayan fiiller

Bazı öbek fiiller hiç nesne almaz, yerleştirilecek bir şey yoktur; parçacık fiilin hemen ardından gelir: Their parents broke up last year. We argued, but we made up the next day. She grew up in a big family. Bir kişi eklendiğinde bazıları üç parçalı olur — Türkçedeki "biriyle ayrılmak, biriyle bozuşmak" gibi kişi with ile gelir: fall out → fall out with someone, break up → break up with someone.

Bir fiilin hangi türden olduğunu fiille birlikte öğrenirsiniz. İyi bir alışkanlık: yeni bir öbek fiili someone doğru yerdeyken ezberleyin — bring someone up, ama look after someone.