Zıtlık ve neden bağlayıcıları: edat mı, bağlaç mı?

İki fikir çiftini zaten biliyorsunuz. because neden bildirir (The roads flooded because it rained all night). although ve even though beklenmedik bir zıtlık bildirir (Even though it was raining, we went out). Bu ders aynı anlamlara gelen yeni sözcükler ekliyor: because of, due to, despite ve in spite of. Bir de cümle bağlayıcısı var: however.

Türkçede aynı sözcük iki işi birden görür: yağmurdan dolayı da dersiniz, yağmur yağdığından dolayı da; soğuğa rağmen de dersiniz, soğuk olmasına rağmen de. Fiili -diği, -mesi ile isme çevirirsiniz ve aynı sözcük yerinde kalır. İngilizcede böyle olmaz: ardından ne geldiğine göre sözcüğün kendisi değişir. Bütün ders şu: bağlayıcıdan sonra ne geleceğini anlamı değil, sözcük türü belirler.

İki tür bağlayıcı

• because ve even though bağlaçtır (conjunction). Ardından özne ve fiil içeren tam bir cümle gelir, fiil Türkçedeki gibi isme çevrilmez, cümle olduğu gibi kalır: because it rained, even though the summer was hot.
• because of, due to, despite ve in spite of edattır (preposition). Ardından bir isim öbeği (the rain, the heat, pollution) ya da -ing biçimi (being tired, recycling, knowing the risks) gelir. -ing, Türkçedeki -me/-mek gibi fiili isme çevirir. Özne + fiil asla gelmez. Dikkat: İngilizce edat ismin ÖNÜNE gelir, Türkçede ise sonuna.

Satırlara yatay bakın: anlam değişmiyor, yalnızca arkasından gelen değişiyor. Neden ailesi (reason) ile zıtlık ailesi (contrast) tam olarak aynı yerden ayrılıyor; yani ezberlenecek iki ayrı bilgi değil, tek bir kalıp.

despite ve in spite of

İkisi de -e rağmen demektir. despite tek sözcüktür ve of almaz; in spite of üç sözcüktür ve her zaman of ile biter. Cümlenin başında (o zaman virgül gelir) ya da ortasında durabilirler.

• Despite the warnings, people kept burning fossil fuels.
• In spite of knowing the risks, some companies still dump waste into the ocean.

because of ve due to

because of günlük dildeki biçimdir. due to aynı anlamdadır ama daha resmîdir: raporlarda, haberlerde ve yazı dilinde geçer. Aradaki fark yüzünden ile nedeniyle arasındaki farka benzer. Çoğunlukla be fiilinden sonra bir isme bağlanır: The delay was due to snow.

however

however iki cümleyi tek bir cümlede birleştirmez. YENİ bir cümle başlatır ve onu öncekine bağlar; noktadan sonra gelen bir but gibi düşünün. Arkasına virgül gelir. Türkçede Ucuz, ancak kirli doğrudur; İngilizcede however ile bunu yapamazsınız.

• Electric cars produce less pollution. However, they are still expensive.
• Solar panels are expensive to install. However, they save money in the long run.

Dört sık hata. (1) rağmen ve yüzünden gibi düşünüp edattan sonra cümle kurmayın: because of it rained değil, because of the rain ya da because it rained. (2) due to bağlaç değildir: due to it was late değil, due to the late train. (3) Türkçedeki ancak gibi virgülle bağlamayın: It is cheap, however it is dirty değil, It is cheap. However, it is dirty. (4) despite of diye bir şey yoktur: ya despite ya in spite of.

Hızlı test: bağlayıcıdan sonra özne + fiil var mı? O zaman because ya da even though gerekir. Yalnızca bir şey ya da -ing biçimi mi var? O zaman because of, due to, despite ya da in spite of gerekir.