Modal fiillerle edilgen yapı
Kısaca
| Edilgen | Olumsuz | |
|---|---|---|
| must | must be done | mustn't be done (yasak) |
| can | can be done | can't be done |
| should | should be done | shouldn't be done |
| will | will be done | won't be done |
Soru: Can it be done? / When must it be returned?
Üç parça da şart: modal + be + V3. be hiç değişmez (must are); mustn't = yasak, zorunda değil değil.
B1 · 9. ders · Modal fiillerle edilgen yapı
Bu kuralı öğreten dersten, açıklamanın tamamı
Edilgen yapıyı biliyorsun (The room is cleaned every day. The window has been repaired.), modal fiilleri de (must, can, should, will). Bu derste ikisi birleşiyor ve tabelaların, yönetmeliklerin, talimatların dili ortaya çıkıyor. Türkçede bu birleşme tek bir fiilin içinde ek olarak olur: göster-il-meli, bırak-ıl-abilir, kontrol ed-il-ecek. İngilizcede ise her parça ayrı bir kelimedir ve sırası sabittir. Fikir aynı, sadece parçaların yeri değişiyor.
Kalıp: modal + be + past participle
Modal'dan sonra fiil her zaman yalın hâlde gelir (you must show). Edilgen yapıda bu yalın fiil be olur, asıl fiil de past participle (3. hâl) olarak arkasından gelir. Bu, has been repaired yapısındaki participle'ın aynısıdır. Türkçedeki -il- ekinin işini İngilizcede be + participle birlikte yapar: ikisinden biri bile düşerse cümle bozulur.
| Modal | Etken (işi kimin yaptığı önemli) | Edilgen (nesne önemli) | Anlamı |
|---|---|---|---|
| must | You must show your ticket. | Tickets must be shown. | zorunlu: gösterilmeli |
| can | You can leave bags here. | Bags can be left here. | mümkün ya da serbest: bırakılabilir |
| should | You should switch off phones. | Phones should be switched off. | doğrusu bu: kapatılmalı |
| will | We will check your passport. | Your passport will be checked. | olacak: kontrol edilecek |
be hiç değişmez. Özne tekil de olsa çoğul da olsa be kalır: The door must be closed. The doors must be closed. Modal'dan sonra is, are, was gelmez: must is closed ya da must are closed yanlış. Türkçe konuşanların en sık iki hatası da şunlar: be'yi atlamak (must shown) ve participle yerine yalın fiil kullanmak (must be show). Üç parçanın da yerinde olduğunu kontrol et: modal + be + V3.
Olumsuz
Türkçede olumsuzluk eki fiilin içine girer (gösteril-me-meli). İngilizcede ise not etken cümlede olduğu gibi modal'dan hemen sonra gelir. Gerçek tabelalarda kısa biçimler kullanılır.
| Olumsuz | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| must not / mustn't be + participle | yasak | Dogs mustn't be left in the car. |
| cannot / can't be + participle | mümkün değil ya da izin yok | This form can't be used twice. |
| should not / shouldn't be + participle | iyi bir fikir değil | Medicine shouldn't be kept in a hot room. |
| will not / won't be + participle | olmayacak | Late forms won't be accepted. |
must not = yasaktır. Asla -mek zorunda değil anlamına gelmez. Phones must not be used = telefon kullanmak kurallara aykırı. Bir de şuna dikkat: Türkçede öznesi olmayan edilgen yapı çok yaygındır (Buraya girilmez, Burada park edilmez). İngilizce edilgen yapının ise mutlaka bir öznesi olmalıdır, o da kuralın konusu olan şeydir. Önce o şeyin ne olduğunu bul (araçlar, köpekler, çöp), sonra onu cümlenin başına koy.
Sorular
Türkçede soru mi ekiyle yapılır (gösterilmeli mi?). İngilizcede ise modal öznenin önüne geçer. be ve participle birlikte öznenin arkasında kalır. Soru kelimesi en başa gelebilir.
- Can this bag be taken on the plane?
- Should the form be signed in pen?
- Will the results be sent by email?
- When must the books be returned?
İşi yapanı söylemek istersen, her edilgen yapıda olduğu gibi by + kişi ekle (Türkçedeki tarafından): The form must be signed by a parent.
Bu derste sadece be + participle var. must have been done gibi yapılar geçmişten söz eder ve daha sonra gelecek. Onları bu kalıpla karıştırma.
Okuduğunu kontrol et
Bu dersin uygulamada sorduğu 17 sorudan 3 tanesi. Biçimi yaz ya da cevabı seç.
Seatbelts must ___ at all times.
Your name must ___ on every page of the form.
Payment can ___ by card or in cash.
Kurstan örnekler
İşaretli kelime, kuralın uygulandığı yerdir. Cümleyi dinlemek için oynat düğmesine bas.
Trespassers will be prosecuted.
İzinsiz girenler kovuşturulacak.
Where can the rubbish be left?
Çöp nereye bırakılabilir?
Parking permits can be bought online.
Park izinleri internetten satın alınabilir.
Anyone who drops litter will be fined.
Yere çöp atan herkese para cezası kesilecek.
When must the library books be returned?
Kütüphane kitapları ne zaman iade edilmek zorunda?
Loud music shouldn't be played without headphones.
Yüksek sesli müzik kulaklıksız çalınmamalı.
Tickets must be shown at the entrance.
Biletler girişte gösterilmek zorundadır.
Photos can't be taken inside the museum.
Müzenin içinde fotoğraf çekilemez.
Late applications won't be accepted after the deadline.
Geç başvurular son tarihten sonra kabul edilmeyecek.
Dogs mustn't be left alone in the car.
Köpekler arabada yalnız bırakılmamalı.
Kursta bu kuralı kullanan cümle sayısı: 30
Kendin dene
Bu kuralı kullanan bir cümleyi çevir. Uygulamadaki gibi, denetleyici bozulan kelimeyi işaretler ve arkasındaki kuralın adını verir.
Cümleler
İngilizce yaz
Çöp nereye bırakılabilir?
mümkün (can), edilgen, soru