Yetenek bildiren can

Türkçede yeteneği fiile eklenen bir ekle söylersin: yüzebilirim, yüzemem, yüzebilir misin? İngilizcede bu iş için ayrı bir kelime var: can. Fiilin önüne gelir: I can swim (yüzebilirim), she can cook (yemek yapabilir). Anlamı Türkçedeki -ebil- ile aynı, ama ek değil, ayrı bir kelime. Bu yüzden şimdiye kadar öğrendiğin fiillerden farklı davranır.

Herkes için tek biçim

can hiç değişmez. Üçüncü tekil şahısta -s almaz. Ondan sonra gelen fiil yalın hâlde kalır: ne -s alır ne to. She can swims de She can to swim de yanlış. Doğrusu yalnızca She can swim.

Olumsuz: not doğrudan can'e eklenir

Türkçedeki -eme- ekinin karşılığı can'den hemen sonra gelen not'tur. do ya da does kullanılmaz. Uzun biçim bitişik, tek kelime olarak yazılır: cannot. Konuşmada hep kısa biçim kullanılır: can't.

• I can't drive.
• He can't cook.
• They cannot hear you.

Soru: can öznenin önüne geçer

İngilizcede mi soru eki yoktur. Evet/hayır sorusu kurmak için can'i öznenin önüne alırsın, tıpkı is ve are ile yaptığın gibi. Burada da do yok: Can you swim? doğru, Do you can swim? yanlış. Soru kelimesi en başa gelir: What can you cook?, Where can she park?

Kısa cevapta can tekrarlanır

Türkçede Yüzebilir misin? sorusuna Evet, yüzebilirim diye cevap verirsin. İngilizcede ise asıl fiil değil, can tekrarlanır: Yes, I can. / No, I can't. Yes, I can swim tam bir cümledir, kısa cevap değildir.

Üç kalıp yan yana

İngilizcede olumsuz cümle ve soru kurmanın artık üç yolunu biliyorsun. Hangisini kullanacağın cümledeki fiile bağlı:

Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata, yüzme biliyorum kalıbını kelimesi kelimesine çevirmektir: I know swim ya da I know swimming denmez; bir beceri can ile söylenir. Ayrıca can'e Türkçedeki ek gibi davranma. Ek almaz (She cans swim yanlış), do ile kullanılmaz (Do you can swim? ve I don't can swim yanlış) ve ardından to gelmez (She can to swim yanlış). Cümlenin sonuna da gitmez: sıra her zaman özne + can + yalın fiildir.

Bu derste can yalnızca birinin bir şeyi yapabildiğini anlatır: bir beceriyi ya da şu anda mümkün olan bir şeyi (I can hear you). Türkçedeki -ebil- gibi can de izin ve rica için kullanılır, ama bunu ileride göreceksin.