Present perfect ile just, already ve yet

Present perfect'i zaten kurabiliyorsun: have/has + fiilin üçüncü hâli (V3) — I have washed the dishes. Türkçe bunu çoğu zaman düz -dı geçmişiyle söyler (Bulaşıkları yıkadım), ama İngilizcede iş yeni bittiyse ya da hâlâ beklenen bir şeyse cümle present perfect'te kalır. Bu üç kelimenin anlamı Türkçede de hazır: just = az önce, already = çoktan / bile, yet = henüz / daha. Zor olan anlam değil, cümledeki yerleri — çünkü Türkçede bu zarflar fiilin hemen önüne gelir, İngilizcede ise biri ortaya, biri en sona gider.

just — az önce

just işin çok kısa süre önce bittiğini söyler. Yeri have/has ile V3'ün arası: I have just cleaned the kitchen. Konuşmada fiil neredeyse hep kısaltılır: I've just cleaned the kitchen. She's just put the washing on. Türkçedeki gibi -dı geçmişine kaçma: az önce temizledim İngilizcede have/has + just + V3 olur.

already — beklenenden önce

already işin bittiğini, çoğu zaman da karşındakinin beklediğinden erken bittiğini söyler (çoktan). Yeri just ile aynı, have/has ile V3'ün arası: He has already made the beds. Şaşırdığın bir soruda da kullanılır, Türkçedeki bile gibi: Have you already ironed everything?

yet — hâlâ bekleniyor

yet işin şimdiye kadar olmadığını ama hâlâ beklendiğini söyler — Türkçedeki henüz / daha … -madı. Yalnızca olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır ve cümlenin en sonuna gider: I haven't cleaned the bathroom yet. Have you taken out the rubbish yet? yet'i çıkarsan cümle yine doğrudur; yet sadece "iş bitmedi, bekliyoruz" hissini ekler.

nobody ya da nothing gibi bir özne olumsuzluğu kendisi taşır — cümlede haven't/hasn't yoktur, ama anlam olumsuzdur (Türkçedeki hiç kimse … -madı gibi), bu yüzden yet yine doğrudur: Nobody has cleaned the bathroom yet. Nothing has come out of the machine yet.

Türkçe alışkanlığıyla yet'i fiilin önüne koyma: henüz temizlemedim diye düşünsen de yet nesneden sonra, en sona gider. Bir de henüz tuzağına dikkat: Türkçede henüz olumlu cümlede "az önce" demektir (henüz geldim). O anlam İngilizcede just'tır; yet olumlu cümlede hiç kullanılmaz.

already mi, yet mi?

İkisi zıt anlamlıdır, gerçeğe göre seç: iş bittiyse already, bitmediyse ve hâlâ bekleniyorsa yet. Karşılaştır: He has already ironed his shirt — He hasn't ironed his shirt yet. Kelime kartlarında already için zaten de yazıyor, ama "zaten, nasılsa" anlamındaki zaten bu değil; burada çoktan olarak düşün.

yet olumlu cümlede asla yer almaz. I have tidied my room yet yanlıştır — ya already de ya da hiçbir şey ekleme. just ve already'yi de sona taşıma: I have cleaned the kitchen just yanlıştır.

• Olumsuz: özne + haven't/hasn't + V3 + ... + yet
• Soru: Have/Has + özne + V3 + ... + yet?
• Olumlu: özne + have/has + just/already + V3

Soruda yet tarafsız sorar (-dı mı?) — Has he mopped the floor yet? — already ise şaşkınlık katar (-dı mı bile?): Has he mopped the floor already? İkisi de doğru, ama aynı soru değil.