Özne ve nesne soruları

Soru kelimeli soruları zaten biliyorsun: önce soru kelimesi, sonra do / does / did, sonra kişi, sonra fiil. What did Shakespeare write? Who did you see? Bu derste İngilizcenin do'yu tamamen bıraktığı tek yeri öğreneceksin.

Bir cümle, iki farklı soru

Türkçede kim sorusunda farkı çoğu zaman hâl eki gösterir: Yönetmeni kim aradı? ama Yönetmen kimi aradı? İngilizcede who ve what hiç ek almaz, iki soruda da aynı kalır. Farkı do / does / did ve kelime sırası gösterir.

İşi yapanı soruyorsan (Mona Lisa'yı kim yaptı?, Konserde ne oldu?), soru kelimesi o kişinin yerine geçer ve başka hiçbir şey değişmez: do, does, did yok, fiil normal hâlinde kalır: painted, lives, won. Buna özne sorusu denir.

Soruda işi yapan başka biri varsa (Yönetmen kimi aradı?, Bilim insanı ne keşfetti?, Oyuncu kiminle evlendi?), soru kelimesi işin yapıldığı kişi ya da şeydir. O zaman önceden öğrendiğin normal soruyu kurarsın: who / what + do / does / did + kişi + yalın fiil. Buna nesne sorusu denir. Türkçede burada kimi, kime, kiminle ya da eksiz ne gelebilir; İngilizcede hepsi who / what + did olur.

Dört kalıp

Bir minimal çift

• Who called the director? = Yönetmeni kim aradı?
• Who did the director call? = Yönetmen kimi aradı?

Kelimeler aynı, anlam tam tersi. Türkçede kimi'deki -i ekinin gösterdiğini İngilizcede did gösterir: did varsa who nesnedir.

Geniş zaman: -s kalır

Geniş zamanda özne sorusunda who ve what, he ya da she gibi davranır, fiil -s alır: Who lives in that big house? What interests you about her life? Burada asla does ekleme.

Türkçede soru için yardımcı fiil hiç yoktur, bu yüzden en sık hata nesne sorusunda did'i unutmaktır: Who you saw? ya da Who the director called? yanlıştır. Soruda işi yapan başka biri varsa (sen, yönetmen), İngilizcede o kişiden önce mutlaka do / does / did gelir ve fiil yalın kalır: Who did you see?

Eke güvenme, işi yapana bak. Bilim insanı ne keşfetti? sorusunda ne ek almaz ama keşfeden bilim insanıdır, yani what nesnedir: What did the scientist discover? Ters hata da var: özne sorusuna did eklemek. Who did paint the Mona Lisa? ve What did happen? yanlıştır. İşi yapan kim / ne'nin kendisiyse did / does yok, fiilin geçmiş ya da -s hâlini kullan: Who painted it? What happened?