Present perfect olumlu

Türkçede Roma'ya gittim hem bir gezinin hikâyesini anlatır hem de "hayatımda Roma var" demeye yeter. İngilizce bu ikisini iki ayrı zamanla söyler:

• I visited Rome in 2019. — bitmiş bir geziyi anlatıyorsunuz ve ne zaman olduğunu söylüyorsunuz. Bu, bildiğiniz past simple.
• I have visited Rome. — hikâye yok, tarih yok. Bu deneyim artık sizin bir parçanız; ne zaman olduğu konuşulmuyor. Türkçedeki Roma'ya gitmişliğim var buna en yakın söyleyiş.

İkincisi present perfect. Bugün hâlâ önemli olan deneyimler ve sonuçlar için kullanılır ve olayın zamanı hiçbir zaman söylenmez.

Türkçe -dı her iki durumda da kullanılabildiği için en sık hata zamanı present perfect'e eklemektir. I have visited Rome in 2019 yanlıştır. Yıl, gün ya da dün söylüyorsanız past simple kullanın: I visited Rome in 2019. Zaman yoksa ve söylediğiniz şey bir deneyimse, have/has'i atlamayın: I have visited Rome.

Yapı: have / has + üçüncü hâl

Her present perfect iki parçadan oluşur. Önce yardımcı fiil have ya da has gelir; özneye göre, zaten bildiğiniz gibi seçilir. Burada have'in kendi başına bir anlamı yoktur, "sahip olmak" demek değildir. Sonra fiilin üçüncü hâli gelir: past participle. Bu biçim kişiye ve sayıya göre hiç değişmez. Türkçede kişi eki fiilin sonuna gelir; İngilizcede kişiyi yalnızca have/has gösterir.

Üçüncü tekil kişinin -s'i has'in üzerindedir, üçüncü hâlin üzerinde değil. Doğrusu She has visited'dır; she has visits ya da she have visited değil.

Üçüncü hâl nereden gelir

Düzenli fiillerde üçüncü hâl, past simple'dan bildiğiniz -ed biçiminin aynısıdır. Öğrenilecek yeni bir şey yok: travel — travelled — travelled.

Düzensiz fiillerin çoğunda üçüncü hâl, past simple'dan farklıdır. have/has'ten sonra gereken de bu biçimdir. Bu fiilleri üçlü olarak öğrenin.

I have saw the sea klasik bir hatadır. saw past simple'dır ve have'den sonra hiçbir zaman gelemez. have/has'ten sonra her zaman üçüncü hâli kullanın: I have seen the sea.

Bazı düzensiz fiillerde ikinci ve üçüncü hâl aynıdır: lose — lost — lost, sleep — slept — slept, buy — bought — bought, meet — met — met. Önlerinde yine de have ya da has olmalıdır.

Kısa biçim

Konuşmada have ve has neredeyse her zaman özne zamirine bitişir. Konuşur gibi yazdığınızda siz de böyle yazın.

he's ve she's, he is de olabilir he has da. Hangisi olduğunu sonraki kelime söyler. Ardından üçüncü hâl geliyorsa has'tir (She's gone home); sıfat ya da isim geliyorsa is'tir (She's tired).

been ve gone

Türkçede Mısır'a gitti hem "gidip döndü" hem de "şu an orada" anlamına gelebilir. İngilizce bunları ayırır. Gidip döndüğünüz bir yer için be'nin üçüncü hâli kullanılır: I have been to Egypt (gittim ve geri geldim). Hâlâ orada olan biri için go'nun üçüncü hâli kullanılır: She has gone to Egypt (şu an Mısır'da).

Türkçede Mısır'da bulundum derken -de kullanılır, ama İngilizcede bu anlamda to gelir: have been to a place. have been in başka bir anlam taşır; bu anlam için kullanmayın.