-ed ve -ing sıfatları

Türkçe bu ayrımı zaten yapıyor: film sıkıcı, sen sıkılmış durumdasın. Biri duyguyu yaratanı, öbürü duyguyu yaşayanı anlatır. İngilizcede de durum aynı. Fark şu: iki kelime aynı fiilden gelir (bore) ve yalnızca sonları ayrılır. boring = sıkıcı, bored = sıkılmış.

Bir duygunun iki yüzü

• -ed duyguyu HİSSEDEN kişiyi anlatır, Türkçedeki -mış / -lı gibi (sıkılmış, yorgun, şaşırmış): I'm bored. She was surprised. We're interested in the story.
• -ing duyguyu YARATANI anlatır, Türkçedeki -ıcı / verici gibi (sıkıcı, yorucu, şaşırtıcı): The film is boring. The ending was surprising. It's an interesting book.

Hızlı bir test: Ben ne hissediyorum? diye soruyorsan cevap -ed'li kelimedir. O nasıl bir şey? diye soruyorsan -ing'li kelimedir. Türkçe karşılıklar da çoğu zaman aynı ayrımı yapar: ilgili / ilginç, yorgun / yorucu, korkmuş / korkutucu.

Kişi ikisini de alabilir, şey çoğunlukla yalnızca -ing alır

Film, kitap, gün bir şey hissedemez, bu yüzden neredeyse her zaman -ing alır: a boring film, an exciting book, a tiring day. The book is bored denmez. Kişi ise ikisini de alabilir, ama anlam tamamen değişir:

• My brother is bored. = kardeşim sıkılmış, şu an canı sıkılıyor.
• My brother is boring. = kardeşim sıkıcı biri, başkalarını sıkıyor.
• The actor was amazed. = oyuncu çok şaşırdı, hayran kaldı.
• The actor was amazing. = oyuncu muhteşemdi, seyirciyi büyüledi.

Türkçeden gelen asıl tuzak: sıkılıyorum ve korkuyorum gibi şimdiki zaman fiilleri, sondaki -iyor yüzünden İngilizce -ing'e çevrilmek istenir. Ama I am boring "sıkılıyorum" değil, "ben sıkıcı biriyim" demektir. Kendi duygundan söz ediyorsan -ed kullan: I'm bored, I'm tired, I'm interested, I'm confused. Sıkıldım gibi -di'li hâller de çoğu zaman şu anki duyguyu anlatır. Bunu geçmiş zamana çevirme, I'm bored de.

İkinci tuzak: Türkçede heyecanlı maç, heyecanlı film denir, ama İngilizcede maç ve film exciting olur. excited yalnızca heyecanı hisseden kişidir. Kafa karışıklığında da aynı şey olur: Türkçede kişinin "kafası karışır", İngilizcede kişinin kendisi confused olur, kafa karıştıran şey ise confusing olur.

Cümledeki yerleri

Bunlar sıradan sıfatlardır ve biçimleri hiç değişmez. be'den sonra (The book is interesting.) ya da ismin önünde (an interesting book, a bored student) dururlar. feel, look ve get'ten sonra da kullanılırlar: I feel tired, She looks confused, We got bored.

boring şimdiki zaman değildir, bored de edilgen çatı değildir. Ortada bir eylem yok: The film is boring, tıpkı The film is long gibi filmi anlatır. Bazı -ed sıfatlarından sonra edat gelir, ve bu edat Türkçedeki hâl ekine uymaz: "-den sıkılmak" bored with olur, "-den korkmak" frightened of olur, yani from kullanılmaz. "-e ilgi duymak" interested in, "-e şaşırmak" ise surprised by olur.