do ile evet/hayır soruları (present simple)

Artık insanların ne yaptığını söyleyebiliyorsun: I play tennis. She swims. They watch football. Ne yapmadıklarını da söyleyebiliyorsun: I don't play tennis. She doesn't swim. Şimdi sıra soruda: Yüzer mi? Futbol izlerler mi? Bu ders o sorunun İngilizcesi hakkında.

Türkçede -mı eki, İngilizcede do

Türkçede soru sorarken cümleyi hiç değiştirmezsin, sadece fiilin arkasına mı / mi / mu / mü koyarsın: Tenis oynarsın → Tenis oynar mısın? İngilizcede soru eki yok. Bunun yerine cümlenin başına bir yardımcı kelime gelir: do. Play you tennis? İngilizce değil, You play tennis? de doğru bir soru değil.

Soru üç parçadır ve sırası sabittir: do (ya da does), sonra özne, sonra yalın hâldeki asıl fiil. Gerisi (top, spor, gün) fiilden sonra, olumlu cümledeki yerinde kalır. Bir fark daha: Türkçede oynar mısın yeter, özne gizli. İngilizcede özne asla düşmez: you, they, she mutlaka söylenir.

• Cümle: You play tennis. Soru: Do you play tennis?
• Cümle: They swim on Sunday. Soru: Do they swim on Sunday?

-s eki does'a geçer

Olumsuzda gördüğün kuralın aynısı. Olumlu cümlede he, she ve it fiile -s ekler: She plays chess. Soruda bu -s fiilden ayrılır ve yardımcıya geçer: Does she play chess? Asıl fiil yalın hâline döner. Türkçedeki o üçünü de karşılar; İngilizcede de üçü de aynı şekilde does alır.

does varsa fiile -s ekleme: Does he swim? doğru, Does he swims? yanlış. -s cümlede yalnızca bir yerde olur. do I, you, we ve they ile; does yalnızca he, she ve it ile.

Kısa cevapta fiili değil do'yu tekrarla

Türkçede kısa cevap fiili tekrarlar: Tenis oynar mısın? — Evet, oynarım. İngilizcede burası tam tersi: asıl fiil tekrarlanmaz, sorudaki do ya da does tekrarlanır. Do you play tennis? sorusunun cevabı Yes, I do. olur, Yes, I play. değil. Olumsuz kısa cevapta geçen derste öğrendiğin kısaltmaları kullanırsın: don't ve doesn't.

Özne, Türkçede olduğu gibi değişir: oynar mısın? sorusuna oynarım dersin; İngilizcede de Do you play? sorusunun cevabı Yes, I do, Do I play well? sorusunun cevabı Yes, you do olur.

İki kalıp: hangisini seçeceksin?

Artık iki soru kalıbın var ve hangisini kullanacağına fiil karar verir. Fiil be ise (am, is, are), onu öznenin önüne alırsın, başka bir şey eklemezsin: Is he a good player? Başka herhangi bir fiilse (play, run, swim, like, watch), sırayı bozmazsın ve başa do ya da does koyarsın: Does he play well?

Türkçede Yorgun musun? ile Tenis oynar mısın? aynı ekle kurulur; bu yüzden ikisini karıştırmak kolaydır. İkisini birlikte kullanma: Is he play tennis? ve Do you are tired? ikisi de yanlış. Önce fiile bak: be'nin bir hâliyse yardımcı gerekmez; değilse do ya da does gerekir ve be'den hiçbir şey gelmez.