Temel cümle sırası

Sırayı ekler değil, konum belirler

Türkçede Köpek kediyi görüyor ile Kediyi köpek görüyor aynı anlama gelir. Kimin görüldüğünü -i eki söyler, bu yüzden kelimeleri istediğiniz sırayla dizebilirsiniz. İngilizcede böyle bir ek yoktur. The dog sees the cat ile The cat sees the dog aynı üç kelimeden oluşur ama anlamları terstir. İşi yapanı ve işten etkileneni yalnızca konum gösterir: işi yapan fiilden önce, işten etkilenen fiilden sonra gelir. Bu yüzden İngilizcede sıra sabittir. Sırayı değiştirirseniz ya anlam değişir ya da kimsenin kurmayacağı bir cümle çıkar.

Kalıp

Türkçe cümle fiille biter: özne, nesne, fiil. İngilizcede ise fiil ikinci sıradadır. Önce özne (işi yapan), hemen ardından fiil, sonra varsa nesne (işten etkilenen) gelir. Yer ve zaman bilgisi en sondadır: önce yer, sonra zaman.

Fiil sona değil, öznenin hemen arkasına

Türkçe bir cümleyi kelime kelime çevirirseniz fiil sona kayar. İngilizcede fiil özneyi doğrudan izler: The children sleep. My friends live in a small flat. I listen to music in the car. Özne bir zamir (I, you, we, they) ya da bir isim öbeği (the children, my friends, the students) olabilir. Hangisi olursa olsun başta durur ve fiil hemen arkasından gelir.

Nesne fiile yapışıktır

Türkçede nesneyle fiilin arasına zaman girebilir, ama İngilizcede giremez. Nesne fiilden hemen sonra gelir ve ikisinin arasına hiçbir şey sokulmaz: I read the newspaper every morning. I cook dinner every evening. I read every morning the newspaper yanlıştır, Türkçe sırayla kurulmuş I the newspaper read ise hiç olmaz. Fiil ve nesneyi tek bir parça gibi düşünün.

En sonda önce yer, sonra zaman

Türkçede zaman genellikle cümlenin başına ya da yerden önceye gelir. İngilizcede yer ve zaman nesneden sonra, cümlenin sonunda durur, sırası da sabittir: önce yer, sonra zaman. They play football in the park on Saturdays. We buy bread at the bakery on Saturdays. The students study English at school every day. İkisinden yalnızca biri varsa o da sona gider: We sleep late on Sundays. The children play in the garden. Türkçedeki -de/-da gibi ekler yerine İngilizcede kelimenin önüne gelen edatlar (in, at, on) kullanılır.

Özne asla düşmez

Türkçede kişi eki özneyi taşır, bu yüzden Yorgunuz ya da Geldim tek başına tam bir cümledir. İngilizce fiillerin neredeyse hiç eki yoktur, o yüzden özne her zaman yazılır. Türkçede öznesiz ya da hava ile söylenen durumlarda (Bugün hava soğuk, Geç oldu, Burası gece çok sessiz) İngilizce özne olarak it kullanır: It is cold today. It is late. It is very quiet here at night. Buradaki it "o şey" anlamına gelmez, yalnızca öznenin yerini doldurur. Is cold today ya da Are tired İngilizce değildir.

Türkçe sıranın dört tuzağı: 1) Fiili sona bırakmayın, özneden hemen sonra yazın. 2) Özneyi atmayın: her zaman it is late deyin, asla is late demeyin. 3) Zamanı nesneyle fiilin arasına sokmayın: we watch television after dinner doğrudur, we watch after dinner television yanlıştır. 4) Zamanı yerden önce yazmayın: at the bakery on Saturdays doğrudur, on Saturdays at the bakery yanlıştır.

Bu derste fiil ya be olur ya da I, you, we, they veya çoğul bir isimden sonra gelen yalın biçim. He, she ve it ile fiilin nasıl değiştiği bir sonraki dersin konusu.