Wymowa angielska dla Polaków: co sprawia najwięcej trudności

Cel: zrozumiałość, nie brak akcentu

Polski akcent w angielskim jest rozpoznawalny i nie ma w tym nic złego. Miliony ludzi mówią po angielsku z akcentem i są doskonale rozumiane. Celem nie jest brzmieć jak rodowity Brytyjczyk, tylko unikać tych kilku cech polskiej wymowy, które zmieniają sens słów albo utrudniają ich rozpoznanie. Jest ich zaskakująco niewiele.

Głoska th

W polszczyźnie nie ma głosek zapisywanych jako th: bezdźwięcznej w think, three, Thursday i dźwięcznej w this, mother, the. Polacy najczęściej zastępują je przez f, t, s albo d, przez co think brzmi jak sink albo fink, a three jak tree.

Wymawia się je z językiem lekko wysuniętym między zęby, tak jakby chciało się powiedzieć „s”, ale z językiem dalej z przodu. Na początku wydaje się to przesadne; wtedy jest zwykle dobrze.

Samogłoski krótkie i długie

Polskie samogłoski mają jedną długość. Angielskie występują w parach, które różnią się długością i barwą, a różnica zmienia znaczenie: ship i sheep, full i fool, live i leave. Polak wymawia oba słowa jednakowo i rozmówca musi zgadywać z kontekstu.

Drugą pułapką są samogłoski, których polski nie rozróżnia: bad i bed, man i men, cat i cut. W bad usta otwierają się szerzej niż w polskim „e”, prawie jak do „a”.

Dźwięczne końcówki

Po polsku dźwięczne spółgłoski na końcu wyrazu tracą dźwięczność: „chleb” wymawiamy jak „chlep”, „róg” jak „ruk”. Przeniesione do angielskiego, to ubezdźwięcznienie zaciera różnicę między bad i bat, dog i dock, eyes i ice. Angielski nie ubezdźwięcznia, a w dodatku samogłoska przed dźwięczną końcówką jest wyraźnie dłuższa: bed brzmi dłużej niż bet. Wydłużenie samogłoski pomaga bardziej niż walka o samą końcówkę.

W i v

Polskie „w” to angielskie v. Angielskie w to zupełnie inna głoska, bliższa polskiemu „ł”: we, water, work. Polacy często wymawiają west jak vest, a wine jak vine. Wystarczy pamiętać, że angielskie w zaczyna się od zaokrąglenia ust, a nie od dotknięcia zębami wargi.

Akcent wyrazowy

Polski akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę i Polak nie musi o nim myśleć. Angielski akcent bywa na różnych sylabach i bywa ruchomy: PHOtograph, phoTOgraphy, photoGRAphic. Dodatkowo sylaby nieakcentowane są w angielskim mocno zredukowane, często do krótkiego, niewyraźnego dźwięku: banana to mniej więcej „b'NA:n'”, a nie „ba-na-na”.

Dla Polaka oznacza to dwie rzeczy: akcentu trzeba nauczyć się razem ze słowem, a sylab nieakcentowanych nie należy wymawiać pełnym głosem. Wymowa sylaba po sylabie, równo i wyraźnie, jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech polskiej angielszczyzny.

Końcówka -ed

Końcówka czasu przeszłego regularnych czasowników zapisuje się zawsze tak samo, ale wymawia na trzy sposoby: jako „t” po bezdźwięcznych (worked, stopped), jako „d” po dźwięcznych (played, lived) i jako dodatkową sylabę tylko po t i d (wanted, visited). Polacy często dodają sylabę wszędzie, co zmienia worked w „łorked”.

Pisownia

Polska ortografia jest wierna wymowie: kto zna zasady, przeczyta każde słowo. W angielskim ta sama litera albo ta sama grupa liter brzmi różnie w różnych słowach: ough w though, through, tough i thought to cztery różne wymowy. Do tego dochodzą litery nieme: k w know, w w write, gh w daughter, d w Wednesday.

Wniosek jest prosty: słowa angielskiego nie należy uczyć się z samego zapisu. Każde nowe słowo trzeba usłyszeć, najlepiej kilka razy, zanim utrwali się w pamięci niepoprawna wymowa „literowa”.

Od czego zacząć

Jeśli czasu jest mało, największą różnicę robią trzy rzeczy: akcent we właściwym miejscu słowa, długość samogłosek (ship i sheep) oraz th. To one najczęściej decydują o tym, czy rozmówca rozpozna słowo bez zastanowienia. Reszta przyjdzie z osłuchaniem, pod warunkiem że każde nowe słowo poznaje się od razu z dźwiękiem, a nie tylko z zapisem.